Radość w Biblii

Drugi wpis o emocjach w Biblii – rozpoczynamy analizę mądrości dotyczących konkretnych emocji opisywanych na kartach Pisma Świętego.

 

Wpisy o emocjach w Biblii:

– Emocje w Biblii

– Radość w Biblii [niniejszy wpis]

– tutaj będą kolejne…

 

W poprzednim wpisie przyjrzeliśmy się ogólnym prawidłowościom dotyczącym emocji w Piśmie Świętym. Teraz zapraszam Was do analizy mądrości i porad dotyczących konkretnych emocji. Rozpoczynamy od radości – trochę może nietypowo, ponieważ radość niekoniecznie jest tą emocją, którą wymieniamy w pierwszej kolejności, kiedy myślimy o emocjach. Wpis z ogólnymi prawidłowościami zakończyliśmy mądrościami dotyczącymi radzenia sobie z nadmiernymi emocjami, a zwłaszcza w kontekście lęku – zacznijmy więc od emocji, którą raczej lubimy przeżywać, a na samym końcu analiz dotyczących poszczególnych emocji jeszcze bardziej szczegółowo przyjrzymy się strachowi i lękowi.

 

Emocje są Bożym pomysłem i służą one temu, żeby nadawać motywację naszemu działaniu (w psychologii mówi się o „uruchamianiu programów działania”). Emocje mają swoje funkcje, tzn. sprawiają, że coś w danej sytuacji chcemy robić lub nie. Doświadczanie radości motywuje nas, do tego żeby kontynuować działanie z nią związane. Czasami jednak radość sprawia nam coś, co niekoniecznie jest dobre i warte kontynowania, bo w dłuższej perspektywie przynoszące raczej smutek i inne nieprzyjemne emocje i takie sprawy także wymieniane są w Piśmie Świętym.

 

Z tematem radości związany jest także temat szczęścia, choć oczywiście jest to pojęcie głębsze i dlatego mam zamiar zająć się nim w oddzielnym wpisie.

 

 

Spis treści wpisu:

Ogólnie o radości w Piśmie Świętym

Radość z doświadczenia pomyślności

Radość z bycia z ludźmi

Radość z mądrości

Boża radość

Z czego nie należy się cieszyć

Wesele w Biblii

 

 

Ogólnie o radości w Piśmie Świętym

Na początku naszych analiz dotyczących radości warto przypomnieć, że Pismo Święte bardzo szeroko patrzy na rzeczywistość i zauważa, że nie zawsze to, co sprawia nam radość lub smutek okazuje się być takim w dłuższej perspektywie czasowej. Dlatego na przykład Jezus bardziej raduje się z wiary Jego uczniów, niż smuci tym, że umarł Jego przyjaciel Łazarz:

¹⁴ Wtedy Jezus powiedział im otwarcie: «Łazarz umarł, ¹⁵ ale raduję się, że Mnie tam nie było, ze względu na was, abyście uwierzyli. Lecz chodźmy do niego!» (…) ³³ Gdy więc Jezus ujrzał jak płakała ona i Żydzi, którzy razem z nią przyszli, wzruszył się w duchu, rozrzewnił i zapytał: «Gdzieście go położyli?» (…) ³⁸ A Jezus ponownie, okazując głębokie wzruszenie, przyszedł do grobu. (J 11, 14-15.33.38, cały fragment o wskrzeszeniu Łazarza: J 11, 1-44)

 

I zachęca do radości z swojego odejścia, która przecież na pewno sprawiała uczniom raczej przeciwne uczucia:

²⁸ Słyszeliście, że wam powiedziałem: Odchodzę i przyjdę znów do was. Gdybyście Mnie miłowali, rozradowalibyście się, że idę do Ojca, bo Ojciec większy jest ode Mnie. (J 14, 28)

 

Zdaje się, że podobnej mieszaniny emocji, w podobnym kontekście, doświadczał Paweł (szerzej myśli z cytowanego tu rozdziału przeanalizujemy w kontekście smutku):

⁶ Lecz Pocieszyciel pokornych, Bóg, podniósł i nas na duchu przybyciem Tytusa. ⁷ Nie tylko zresztą jego przybyciem, ale i pociechą, jakiej doznał wśród was, gdy nam opowiadał o waszej tęsknocie, o waszych łzach, o waszym zabieganiu o mnie, tak że radowałem się jeszcze bardziej. ⁸ A chociaż może i zasmuciłem was moim listem, to nie żałuję tego; nawet zresztą gdybym i żałował, widząc, że list ów napełnił was na pewien czas smutkiem, ⁹ to teraz raduję się – nie dlatego, żeście się zasmucili, ale żeście się zasmucili ku nawróceniu. Zasmuciliście się bowiem po Bożemu, tak iż nie ponieśliście przez nas żadnej szkody. (2 Kor 7, 6-9)

 

Głębszą radość daje nam właśnie doświadczenie bliskości Boga i pełnienie Jego woli niż nawet nadprzyrodzona ochrona i pomyślność:

¹⁷ Wróciło siedemdziesięciu dwóch z radością mówiąc: «Panie, przez wzgląd na Twoje imię, nawet złe duchy nam się poddają». ¹⁸ Wtedy rzekł do nich: «Widziałem szatana, spadającego z nieba jak błyskawica. ¹⁹ Oto dałem wam władzę stąpania po wężach i skorpionach, i po całej potędze przeciwnika, a nic wam nie zaszkodzi. ²⁰ Jednak nie z tego się cieszcie, że duchy się wam poddają, lecz cieszcie się, że wasze imiona zapisane są w niebie». ²¹ W tej właśnie chwili Jezus rozradował się w Duchu Świętym i rzekł: «Wysławiam Cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi, że zakryłeś te rzeczy przed mądrymi i roztropnymi, a objawiłeś je prostaczkom. Tak, Ojcze, gdyż takie było Twoje upodobanie. (Łk 10, 17-21)

 

Można powiedzieć, że Bóg zaprasza nas do radości z odpowiednich rzeczy (zaraz sobie je dokładniej przybliżymy) i w odpowiednim czasie – i to najczęściej takim nieco późniejszym niż trudy – tzn. po prostu po nich. Najpierw trudy i smutek – potem radość:

⁹ Uwielbiam Boga mego, a dusza moja – Króla Niebios, i będzie się radować z majestatu Jego. (…) ¹¹ Wysławiaj Pana godnie i chwal Króla wieków, aby znów odbudował twój namiot z radością. ¹² Oby rozradował w tobie pojmanych i umiłował w tobie wszystkich nieszczęśliwych we wszystkich pokoleniach na wieki. (…) ¹⁵ A więc raduj się, wesel z powodu synów sprawiedliwych, bo wszyscy będą zgromadzeni i uwielbiać będą Pana wieków, szczęśliwi, którzy cię miłują, i szczęśliwi, którzy się cieszą z twego pokoju. ¹⁶ Szczęśliwi wszyscy ci ludzie, którzy się smucą wszystkimi plagami twymi, ponieważ w tobie cieszyć się będą i oglądać wszelką radość twoją na wieki. Duszo moja, uwielbiaj Pana, wielkiego Króla. (…) ¹⁸ Bramy Jerozolimy rozbrzmiewać będą pieśniami wesela, a wszystkie jej domy zawołają: "Alleluja, niech będzie uwielbiony Bóg Izraela!" I błogosławieni będą błogosławić Imię święte na wieki i na zawsze». (Tb 13, 9.11-12.15-16.18)

⁶ Gniew Jego bowiem trwa tylko przez chwilę, a Jego łaskawość – przez całe życie. Płacz nadchodzi z wieczora, a rankiem okrzyki radości. (Ps 30, 6)

⁵ Którzy we łzach sieją, żąć będą w radości. ⁶ Postępują naprzód wśród płaczu, niosąc ziarno na zasiew: Z powrotem przychodzą wśród radości, przynosząc swoje snopy. (Ps 126, 5-6)

¹ Wszystko ma swój czas, i jest wyznaczona godzina na wszystkie sprawy pod niebem: (…) ⁴ czas płaczu i czas śmiechu, czas zawodzenia i czas pląsów. (Koh 3, 1.4)

²³ Cierpliwy do czasu dozna przykrości, ale później radość dla niego zakwitnie. (Syr 1, 23)

¹⁷ W początkach [Mądrość] powiedzie go trudnymi drogami, bojaźnią i strachem go przejmie, dręczyć go będzie swoją nauką, aż nabierze zaufania do jego duszy i wypróbuje go przez swe nakazy; ¹⁸ następnie powróci do niego po drodze gładkiej i rozraduje go, i odkryje mu swe tajemnice. (Syr 4, 17-18)

¹ Śpiewaj z radości, niepłodna, któraś nie rodziła, wybuchnij weselem i wykrzykuj, któraś nie doznała bólów porodu! Bo liczniejsi są synowie porzuconej niż synowie mającej męża, mówi Pan. (Iz 54, 1, cytowane w: Ga 4, 27)

⁶ Zaleje cię mnogość wielbłądów – dromadery z Madianu i z Efy. Wszyscy oni przybędą ze Saby, zaofiarują złoto i kadzidło, nucąc radośnie hymny na cześć Pana. (…) ¹⁵ Za to, iż byłoś opuszczone, znienawidzone i bez przechodniów, uczynię cię wieczystą chlubą, rozradowaniem wszystkich pokoleń. (Iz 60, 6.15)

⁵ Słuchajcie słowa Pana, którzy z drżeniem czcicie Jego słowo. Powiedzieli bracia wasi, którzy was nienawidzą, którzy was odpychają przez wzgląd na moje imię: "Niech Pan pokaże swoją chwałę, żebyśmy oglądali waszą radość". Lecz oni okryją się wstydem. (…) ¹⁰ Radujcie się wraz z Jerozolimą, weselcie się w niej wszyscy, co ją miłujecie! Cieszcie się z nią bardzo wy wszyscy, którzyście się nad nią smucili, ¹¹ ażebyście ssać mogli aż do nasycenia z piersi jej pociech; ażebyście ciągnęli mleko z rozkoszą z pełnej piersi jej chwały. ¹² Tak bowiem mówi Pan: «Oto Ja skieruję do niej pokój jak rzekę i chwałę narodów – jak strumień wezbrany. Ich niemowlęta będą noszone na rękach i na kolanach będą pieszczone. ¹³ Jak kogo pociesza własna matka, tak Ja was pocieszać będę; w Jerozolimie doznacie pociechy». ¹⁴ Na ten widok rozraduje się serce wasze, a kości wasze nabiorą świeżości jak murawa. Ręka Pana da się poznać Jego sługom, a gniew – Jego nieprzyjaciołom. (Iz 66, 5.10-14)

⁴ Znowu cię zbuduję i będziesz odbudowana, Dziewico-Izraelu! Przyozdobisz się znów swymi bębenkami i wyjdziesz wśród tańców pełnych wesela. (…) ⁷ To bowiem mówi Pan: «Wykrzykujcie radośnie na cześć Jakuba, weselcie się pierwszym wśród narodów! Głoście, wychwalajcie i mówcie: "Pan wybawił swój lud, Resztę Izraela!" ⁸ Oto sprowadzę ich z ziemi północnej i zgromadzę ich z krańców ziemi. Są wśród nich niewidomi i dotknięci kalectwem, kobieta brzemienna wraz z położnicą: powracają wielką gromadą. ⁹ Oto wyszli z płaczem, lecz wśród pociech ich przyprowadzę. Przywiodę ich do strumienia wody równą drogą – nie potkną się na niej. Jestem bowiem ojcem dla Izraela, a Efraim jest moim [synem] pierworodnym. (…) ¹² Przyjdą i będą wykrzykiwać radośnie na wyżynie Syjonu i rozradują się błogosławieństwem Pana: zbożem, winem, oliwą, owcami i wołami. Życie ich będzie podobne do zroszonego ogrodu i nigdy już sił im nie zbraknie. ¹³ Wtedy ogarnie dziewicę radość wśród tańca, i młodzieńcy cieszyć się będą ze starcami. Zamienię bowiem ich smutek w radość, pocieszę ich i rozweselę po ich troskach. (Jr 31, 4.7-9.12-13)

⁹ Jerozolima zaś będzie radością, chwałą i dumą wśród wszystkich narodów ziemi, które usłyszą o dobrodziejstwach, jakie jej wyświadczyłem. Będą się one lękać i drżeć wobec wszelkich przejawów dobroci i pomyślności, jaką jej dałem. ¹⁰ To mówi Pan: Na tym miejscu, o którym mówicie: "Jest to pustkowie bez ludzi i bez trzody" – w miastach judzkich i na ulicach Jerozolimy, opuszczonych, bezludnych, niezamieszkałych i bez trzody rozlegnie się jeszcze ¹¹ głos radości i głos wesela, głos oblubieńca i oblubienicy, głos tych, co mówią, składając ofiary dziękczynne w domu Pańskim: "Wychwalajmy Pana Zastępów, bo dobry jest Pan, bo na wieki Jego łaskawość". Odmienię bowiem los tego kraju na taki, jaki był przedtem – mówi Pan. (Jr 33, 9-11)

²² Ja zaś [Jerozolima] z ufnością oddałam Przedwiecznemu wybawienie wasze i rozradował mię Święty miłosierdziem, jakie okaże wam prędko Przedwieczny, wasz Zbawca. ²³ Wysłałam was ze smutkiem i płaczem, a Bóg odda mi was z radością i weselem na wieki. (Ba 4, 22-23)

¹⁹ «Tak mówi Pan Zastępów: Post z czwartego, post z piątego, post z siódmego i post z dziesiątego miesiąca niech się zamieni dla narodu judzkiego w radość, wesele i święto przyjemne. Ale miłujcie prawdę i pokój!» (Za 8, 19)

⁴ Błogosławieni, którzy się smucą, albowiem oni będą pocieszeni. (…) ¹¹ Błogosławieni jesteście, gdy [ludzie] wam urągają i prześladują was, i gdy z mego powodu mówią kłamliwie wszystko złe na was. ¹² Cieszcie się i radujcie, albowiem wasza nagroda wielka jest w niebie. Tak bowiem prześladowali proroków, którzy byli przed wami. (Mt 5, 4.11-12)

²⁰ A On podniósł oczy na swoich uczniów i mówił: «Błogosławieni jesteście wy, ubodzy, albowiem do was należy królestwo Boże. ²¹ Błogosławieni wy, którzy teraz głodujecie, albowiem będziecie nasyceni. Błogosławieni wy, którzy teraz płaczecie, albowiem śmiać się będziecie. ²² Błogosławieni będziecie, gdy ludzie was znienawidzą, i gdy was wyłączą spośród siebie, gdy zelżą was i z powodu Syna Człowieczego podadzą w pogardę wasze imię jako niecne: ²³ cieszcie się i radujcie w owym dniu, bo wielka jest wasza nagroda w niebie. Tak samo bowiem przodkowie ich czynili prorokom. (Łk 6, 20-23)

²⁰ Zaprawdę, zaprawdę, powiadam wam: Wy będziecie płakać i zawodzić, a świat się będzie weselił. Wy będziecie się smucić, ale smutek wasz zamieni się w radość. ²¹ Kobieta, gdy rodzi, doznaje smutku, bo przyszła jej godzina. Gdy jednak urodzi dziecię, już nie pamięta o bólu z powodu radości, że się człowiek narodził na świat. ²² Także i wy teraz doznajecie smutku. Znowu jednak was zobaczę, i rozraduje się serce wasze, a radości waszej nikt wam nie zdoła odebrać. (J 16, 20-22)

¹¹ Wszelkie karcenie na razie nie wydaje się radosne, ale smutne, potem jednak przynosi tym, którzy go doświadczyli, błogi plon sprawiedliwości. (Hbr 12, 11)

 

 

No właśnie, czasami warto zrezygnować z ludzkiej radości, żeby Bóg mógł nasz smutek przemieniać w radość:

^17h Wysłuchaj prośby mojej i okaż miłosierdzie nad dziedzicznym Twym działem, i obróć smutek nasz w radość, abyśmy żyli i imię Twoje, Panie, wielbili, i nie zamykaj ust chwalących Ciebie, Panie». ¹⁷ⁱ I cały Izrael wołał ze wszystkich sił swoich, bo śmierć stała im przed oczami. ^17k Także królowa Estera zwróciła się do Pana, przejęta niebezpieczeństwem śmierci. Zdjęła swe szaty okazałe, przywdziała suknie smutku i żałoby i w miejsce wonnego pachnidła pokryła głowę swą popiołem i śmieciami, i ciało swoje poniżyła bardzo, a radosne ozdoby zastąpiła rozpuszczonymi włosami. (…) ^17x Także nie jadła służebnica Twoja ze stołu Hamana i nie ceniła sobie wysoko uczty króla ani też nie piła wina płynnych ofiar. ^17y I nie radowała się służebnica Twoja od dnia zabrania jej aż dotąd, jak tylko w Tobie, Panie, Boże Abrahama. (Est 4, 17h-17i.17x-17y)

 

I też sam Pan Jezus na sobie tego doświadczył:

² Patrzmy na Jezusa, który nam w wierze przewodzi i ją wydoskonala. On to zamiast radości, którą Mu obiecywano, przecierpiał krzyż, nie bacząc na [jego] hańbę, i zasiadł po prawicy tronu Boga. (Hbr 12, 2)

 

To uświadamia nam pewną tymczasowość przeżywania radości tutaj na ziemi:

¹³ Serce się smuci i w śmiechu, a boleść jest końcem radości. (Prz 14, 13)

³³ Wysłaliście poselstwo do Jana i on dał świadectwo prawdzie. ³⁴ Ja nie zważam na świadectwo człowieka, ale mówię to, abyście byli zbawieni. ³⁵ On był lampą, co płonie i świeci, wy zaś chcieliście radować się krótki czas jego światłem. (J 5, 33-34)

²⁹ Mówię, bracia, czas jest krótki. Trzeba więc, aby ci, którzy mają żony, tak żyli, jakby byli nieżonaci, ³⁰ a ci, którzy płaczą, tak jakby nie płakali, ci zaś, co się radują, tak jakby się nie radowali; ci, którzy nabywają, jak gdyby nie posiadali; ³¹ ci, którzy używają tego świata, tak jakby z niego nie korzystali. Przemija bowiem postać tego świata. (1 Kor 7, 29-31)

¹¹ Jeżeli zaś to, co przemijające, było w chwale, daleko więcej cieszy się chwałą to, co trwa. (2 Kor 3, 11)

 

W tym kontekście warto zwrócić także uwagę na pewien dystans do własnej radości. Poniższe fragment to także zachęta do zwrócenia uwagi na to, że człowiek mądry patrzy na życie szeroko, choć – jak za chwilę zobaczymy w innych cytatach z Księgi Koheleta – wcale nie oznacza to, że ma nie przeżywać radości i być ponurakiem (a o innych związkach radości z mądrością też sobie zaraz powiemy):

¹ Powiedziałem sobie: «Nuże! Doświadczę radości i zażyję szczęścia!» Lecz i to jest marność. ² O śmiechu powiedziałem: «Szaleństwo!», a o radości: «Cóż to ona daje?» (…) ¹⁰ Niczego też, czego oczy moje pragnęły, nie odmówiłem im. Nie wzbraniałem sercu memu żadnej radości – bo serce moje miało radość z wszelkiego mego trudu; a to mi było zapłatą za wszelki mój trud. ¹¹ I przyjrzałem się wszystkim dziełom, jakich dokonały moje ręce, i trudowi, jaki sobie przy tym zadałem. A oto: wszystko to marność i pogoń za wiatrem! Z niczego nie ma pożytku pod słońcem. (Koh 2, 1-2.10-11)

¹ Lepsze jest dobre imię niż wonne olejki, a dzień śmierci niż dzień urodzenia. ² Lepiej jest iść do domu żałoby, niż iść do domu wesela, bo w tamtym jest koniec każdego człowieka, i człowiek żyjący bierze to sobie do serca. ³ Lepszy jest smutek niż śmiech, bo przy smutnym obliczu serce jest dobre. ⁴ Serce mędrców jest w domu żałoby, a serce głupców w domu wesela. ⁵ Lepiej jest słuchać karcenia przez mędrca, niż słuchać pochwały ze strony głupców. ⁶ Bo czym trzaskanie cierni [płonących] pod kotłem, tym jest śmiech głupiego. I to jest także marnością. (Koh 7, 1-6)

 

Czasami doświadczenie radości może być aż tak wielkim przeżyciem, że powoduje łzy i płacz – tak było kiedy Izraelici odbudowywali Świątynię, a część z nich jeszcze pamiętała poprzednią:

¹² A wielu starców spośród kapłanów, lewitów i naczelników rodów, którzy dawniej widzieli dom pierwszy, przy zakładaniu fundamentów tego domu na ich oczach płakało głośno; wielu natomiast z radości wybuchało głośnym krzykiem. ¹³ I nie można było odróżnić głośnego krzyku radości od głośnego płaczu ludu, albowiem lud ten podniósł wrzawę tak wielką, że głos ten było słychać z daleka. (Ezd 3, 12-13)

 

A czasami też doświadczenie radości tak jakby „zabiera rozum”, kiedy zachowujemy się nieracjonalnie jakby nie docierały do nas informacje (tak zresztą przecież bywa pod wpływem także innych emocji):

⁴¹ Lecz gdy oni z radości jeszcze nie wierzyli i pełni byli zdumienia, rzekł do nich: «Macie tu coś do jedzenia?» ⁴² Oni podali Mu kawałek pieczonej ryby. ⁴³ Wziął i jadł wobec nich. (Łk 24, 41-42)

¹³ Kiedy zakołatał do drzwi wejściowych, nadbiegła dziewczyna imieniem Rode i nasłuchiwała. ¹⁴ Poznała głos Piotra i z radości nie otwarła bramy, lecz pobiegła powiedzieć, że Piotr stoi przed bramą. (Dz 12, 13-14)

 

Warto też wracać do doświadczeń radości, bo kiedy o nich zapominamy mogą nam przychodzić do głowy głupie pomysły (dlatego warto żyć wdzięcznością, o czym mam zamiar napisać więcej w jednym z kolejnych wpisów) – przez przypomnienie o dawniej doświadczanej radości Jonatan odwodził swojego ojca Saula przed zabójstwem Dawida:

⁵ On przecież swoje życie narażał, on zabił Filistyna, dzięki niemu Pan dał całemu Izraelowi wielkie zwycięstwo. Patrzyłeś na to i cieszyłeś się. Dlaczego więc masz zamiar zgrzeszyć przeciw niewinnej krwi, bez przyczyny zabijając Dawida?» (1 Sm 19, 5)

 

Doświadczenie radości widać na twarzy (zresztą inne emocje także, o czym pisałem już kontekście analizy biblijnych wskazówek dotyczących wyglądu twarzy):

¹³ Serce radosne twarz rozwesela, gdy smutek w sercu, i duch przygnębiony. (Prz 15, 13)

 

Też warto pamiętać o tym, że nie mamy pełnego dostępu do tego, co się dzieje w sercu drugiego człowieka:

¹⁰ Serce zna własną swą gorycz, obcy nie dzieli jego radości. (Prz 14, 10)

 

A jednocześnie porównując radość np. do bogactw materialnych warto zauważyć, że te nie mogą się z nią równać, bo radość związana jest z zdrowiem i długim życiem:

¹⁶ Nie ma większego bogactwa nad zdrowie ciała i nie ma zadowolenia nad radość serca. (…) ²² Radość serca jest życiem człowieka, a wesołość męża przedłuża dni jego. (Syr 30, 16.22)

 

Jan Matejko. Wskrzeszenie Łazarza (1867)
Kościół Wniebowzięcia NMP, Nowy Wiśnicz (wikimedia.org)
J 11, 1-44

 

 

Radość z doświadczenia pomyślności

Na pewno powodem do radości są:

– pomyślna nowina dotycząca nas lub ludzi dla nas ważnych:

¹⁶ Gdy zaś rozeszła się w pałacu faraona wieść: «Bracia Józefa przybyli», uradował się faraon i jego dworzanie. (Rdz 45, 16)

⁹ Powiedzieli więc do przybyłych posłańców: «Donieście mężom z Jabesz w Gileadzie: Jutro, gdy słońce będzie gorące, nadciągnie wam pomoc». Posłowie wrócili, a gdy oznajmili to mieszkańcom Jabesz, ci ucieszyli się. (1 Sm 11, 9)

¹¹ My zawsze i bez przerwy w święta i inne dni uroczyste o was pamiętamy w czasie ofiar, które składamy, i w czasie modlitw. Trzeba bowiem i wypada pamiętać o braciach. ¹² Toteż cieszymy się z waszej sławy. (1 Mch 12, 11-12)

²¹ Posłowie, którzy zostali wysłani do naszego ludu, opowiedzieli nam o waszej chwale i czci. Ucieszyliśmy się więc bardzo z ich przybycia. (1 Mch 14, 21)

³⁰ Jasne oczy radują serce, radosna nowina odświeża kości. (Prz 15, 30)

 

– doświadczenie pomyślności, kiedy coś idzie zgodnie z tym, jak byśmy chcieli:

⁶⁴ Gdy zaś jego oskarżyciele usłyszeli, co zostało ogłoszone, i zobaczyli go okrytego purpurą, wszyscy pouciekali. ⁶⁵ Król zaś uczcił go odznaczeniami, zaliczył go między pierwszych swych przyjaciół i zamianował wodzem i zarządcą [Judei]. ⁶⁶ Wtedy Jonatan w pokoju i z radością powrócił do Jerozolimy. (1 Mch 10, 64-66)

⁴⁴ Jonatan posłał mu więc do Antiochii trzy tysiące nadzwyczaj dzielnych [wojowników]. Gdy przybyli do króla, ten ucieszył się, że już są przy nim. (1 Mch 11, 44)

¹⁵ Mardocheusz zaś wyszedł od króla w szacie królewskiej z fioletowej purpury i w białym odzieniu, w koronie złotej i wielkiej, w płaszczu bisiorowym i szkarłatnym, a miasto Suza cieszyło się i weseliło. ¹⁶ Dla Żydów nastało światło i wesele, i radość, i sława. ¹⁷ We wszystkich bez wyjątku państwach i w każdym mieście, w miejscu, dokąd dotarło słowo króla i jego dekret dla Żydów, była radość i wesele, uczty i dzień zabawy. Wielu spośród narodów państwa perskiego przechodziło na judaizm, ponieważ padł na nich strach przed Żydami. (Est 8, 15-17)

¹³ Wszystkich ludzi, którzy byli z Izmaelem ogarnęła radość, gdy ujrzeli Jochanana, syna Kareacha, wraz z innymi towarzyszącymi mu przywódcami. (Jr 41, 13)

²³ Mój Bóg posłał swego anioła i on zamknął paszczę lwom; nie wyrządziły mi one krzywdy, ponieważ On uznał mnie za niewinnego; a także wobec ciebie nie uczyniłem nic złego». ²⁴ Uradował się z tego król i rozkazał wydobyć Daniela z jaskini lwów; nie znaleziono na nim żadnej rany, bo zaufał swemu Bogu. (Dn 6, 23-24)

 

– doświadczenie wolności:

⁹ I cieszył się Jetro ze wszystkiego dobra, jakie Pan wyświadczył Izraelowi, gdy go uwolnił z rąk Egipcjan. (Wj 18, 9)

²⁶ Natomiast górne Jeruzalem cieszy się wolnością i ono jest naszą matką. (Ga 4, 26)

 

– doświadczenie pokoju:

¹¹ Moab się cieszył spokojem od swojej młodości, spoczywał bezpiecznie na swoich drożdżach. Nie był przelewany z naczynia do naczynia ani nie szedł na wygnanie. Dlatego też zachował swój smak, a zapach jego nie uległ zmianie. (Jr 48, 11)

 

Choć będąc w kryzysie i utrapieniu pewną radością może być śmierć lub myśl o niej:

³ «Niech przepadnie dzień mego urodzenia i noc, gdy powiedziano: "Poczęty mężczyzna". (…) ⁷ O, niech ta noc bezpłodną się stanie i niechaj nie zazna wesela! (…) ²⁰ Po co się daje życie strapionym, istnienie złamanym na duchu, ²¹ co śmierci czekają na próżno, szukają jej bardziej niż skarbu w roli; ²² cieszą się, skaczą z radości, weselą się, że doszli do grobu. (Hi 3, 3.7.20-22)

⁸ Któż zdoła ziścić mą prośbę? Niech spełni Bóg moje życzenie! ⁹ Oby się zgodził mnie zmiażdżyć i przeciął pasmo dni moich! ¹⁰ Przez to już będę miał ulgę, ucieszę się w mojej udręce, że nie wzgardziłem słowami Świętego. (Hi 6, 8-10)

 

W takiej sytuacji trudno nam wspominać radość, jaką sprawiło naszym bliskim nasze urodzenie:

¹⁴ Niech będzie przeklęty dzień, w którym się urodziłem! Dzień, w którym porodziła mnie matka moja, niech nie będzie błogosławiony! ¹⁵ Niech będzie przeklęty człowiek, który powiadomił ojca mojego: «Urodził ci się syn, chłopiec!» sprawiając mu wielką radość. (Jr 20, 14-15)

 

I wtedy człowiek marzy o prostej, codziennej radości:

⁵ Człowieka dni ilość zliczona, i liczba miesięcy u Ciebie, kres wyznaczyłeś im nieprzekraczalny. ⁶ Zaniechaj go, wzrok Twój oderwij, niech cieszy się dniem najemnika! (Hi 14, 5-6)

 

Salomon de Bray. Józef przyjmuje swojego ojca i braci w Egipcie (1655)
Kolekcja prywatna (wikimedia.org)
Rdz 46, 29-30

 

 

Radość z bycia z ludźmi

Radość sprawia nam także bycie z ludźmi, których kochamy i którzy są dla nas ważni – dające doświadczenie jedności i wspólnoty. Bóg nam o tym przypomina, kiedy o tym zapominamy:

¹⁴ I rozgniewał się Pan na Mojżesza, mówiąc: «Czyż nie masz brata twego Aarona, lewity? Wiem, że on ma łatwość przemawiania. Oto teraz wyszedł ci na spotkanie, a gdy cię ujrzy, szczerze się ucieszy. (Wj 4, 14)

²⁰ Juda oraz Izrael byli liczni jak piasek nadmorski. Jedli, pili i weselili się. (1 Krl 4, 20)

¹ Pieśń stopni. Dawidowa. Oto jak dobrze i jak miło, gdy bracia mieszkają razem; ² jest to jak wyborny olejek na głowie, który spływa na brodę, <brodę Aarona, który spływa na brzeg jego szaty> ³ jak rosa Hermonu, która spada na górę Syjon: bo tam udziela Pan błogosławieństwa, życia na wieki. (Ps 133, 1-3)

⁴⁶ Codziennie trwali jednomyślnie w świątyni, a łamiąc chleb po domach, przyjmowali posiłek z radością i prostotą serca. (Dz 2, 46)

 

Dlatego zazwyczaj lubimy odwiedziny (więcej porad dotyczących odwiedzin opisałem we wpisie z poradami dotyczącymi gościnności):

³ Udał się więc jej mąż do niej, aby przekonawszy ją sprowadzić z powrotem do siebie. Miał ze sobą swego sługę i parę osłów. Zaprowadziła więc go żona do domu swego ojca. Ojciec młodej kobiety ujrzawszy go bardzo się uradował z jego odwiedzin. (Sdz 19, 3)

¹⁷ Kiedy znaleźliśmy się w Jerozolimie, bracia przyjęli nas z radością. (Dz 21, 17)

²³ Teraz jednak, nie znajdując już w tych stronach pola pracy, od kilku lat pragnę gorąco wybrać się do was, ²⁴ gdy będę podążał do Hiszpanii. Mam bowiem nadzieję, że w czasie tej podróży was odwiedzę i że wy mnie tam dalej wyprawicie, gdy się już trochę wami nacieszę. (Rz 15, 23-24)

²⁸ Przeto tym śpieszniej go posyłam, ażebyście wy ujrzawszy go ponownie się uradowali, i ja żebym mniej się martwił. ²⁹ Przyjmijcie więc go w Panu z całą radością! A takich jak on otaczajcie czcią, ³⁰ bo dla sprawy Chrystusa bliski był śmierci, naraziwszy życie swoje po to, by was zastąpić przy posłudze, której wy [osobiście] nie mogliście mi oddać. (Flp 2, 28-30)

 

I prosimy Boga, żeby doszły do skutku:

³⁰ Proszę więc was, bracia, przez Pana naszego Jezusa Chrystusa i przez miłość Ducha, abyście udzielili mi wsparcia modłami waszymi za mnie do Boga, ³¹ abym wyszedł cało z rąk niewiernych w Judei i by moja posługa na rzecz Jerozolimy została dobrze przyjęta przez świętych ³² i żebym za wolą Bożą z radością do was przybył i mógł się dzięki wam pokrzepić. (Rz 15, 30-32)

 

A zwłaszcza jeśli odwiedzają lub mają odwiedzić nas ludzie szlachetni:

¹⁴ I powiedział mu Tobiasz: «Witaj i bądź pozdrowiony, bracie! Nie gniewaj się na mnie, bracie, ale chciałem wiedzieć prawdę i poznać twoją rodzinę. Okazuje się, że jesteś moim krewnym i pochodzisz z pięknego i dobrego rodu. Znałem Ananiasza i Natana, dwóch synów wielkiego Szemajasza. Oni obaj chodzili ze mną do Jerozolimy i tam ze mną pokłon [Bogu] oddawali, i nie zeszli na bezdroża. Twoi bracia są dobrymi ludźmi. Ze szlachetnego rodu ty jesteś, dlatego radośnie przybywaj!» (Tb 5, 14)

³ Dziękuję Bogu, któremu służę jak moi przodkowie z czystym sumieniem, gdy zachowuję nieprzerwaną pamięć o tobie w moich modlitwach. W nocy i we dnie pragnę cię zobaczyć – ⁴ pomny na twoje łzy – by napełniła mnie radość, ⁵ na wspomnienie bezobłudnej wiary, jaka jest w tobie; ona to zamieszkała pierwej w twojej babce Lois i w twej matce Eunice, a pewien jestem, że [mieszka] i w tobie. (2 Tm 1, 3-5)

 

Radość z odwiedzin mogą odczuwać także dzieci nienarodzone:

⁴⁴ Oto, skoro głos Twego pozdrowienia zabrzmiał w moich uszach, poruszyło się z radości dzieciątko w moim łonie. (Łk 1, 44)

 

A zwłaszcza jeśli odwiedza nas sam Bóg:

⁴⁰ Gdy Jezus powrócił, tłum przyjął Go z radością, bo wszyscy Go wyczekiwali. (Łk 8, 40)

 

I kiedy ludzie do nas przychodzą, nie zapominajmy się z nimi radować – a nie tylko skupiać na „ogarnianiu” organizacyjnym (tak jak robiła Marta – siostra Łazarza, Łk 10, 38-42):

² Gdy wykonasz wszystko, co do ciebie należy, zajmij swoje miejsce, abyś się radował wraz z nimi i otrzymał wieniec za umiejętność kierowania ucztą. (Syr 32, 2)

 

Nawet kiedy nie mamy kontaktu fizycznego sprawia nam radość dowiadywanie się, co słychać u ludzi nam bliskich:

¹⁹ A mam nadzieję w Panu Jezusie, że niebawem poślę do was Tymoteusza, abym i ja doznał radości, dowiedziawszy się o waszych sprawach (Flp 2, 19)

 

Radość sprawiają nam także przyjaciele, którym ufamy, do których możemy zwrócić się o poradę i którzy się o nas troszczą:

²⁶ Z wielką radością stwierdziliśmy, że zachowujecie zawartą z nami ugodę, że pozostajecie w przyjaźni z nami i nie przeszliście na stronę naszych wrogów. (1 Mch 10, 26)

⁹ Olejki, pachnidło – serce radują i dobre słowo przyjaciela, dzięki radzie z duszy. (Prz 27, 9)

¹⁷ Raduję się obecnością Stefanasa, Fortunata i Achaika, gdyż zastąpili mi obecność waszą. ¹⁸ Pokrzepili bowiem i mojego, i waszego ducha. Przyjmijcie ich jako takich! (1 Kor 16, 17)

¹³ Tak więc doznaliśmy pociechy. A radość nasza spotęgowała się jeszcze bardziej tą radością, jakiej doznał Tytus, przez was wszystkich podniesiony na duchu. (…) ¹⁶ Cieszę się, że we wszystkim mogę wam ufać. (2 Kor 7, 13.16)

¹⁰ Także bardzo się ucieszyłem w Panu, że wreszcie rozkwitło wasze staranie o mnie, bo istotnie staraliście się, lecz nie mieliście do tego sposobności. (Flp 4, 10)

⁷ Bracie, doznałem wielkiej radości i pociechy z powodu twojej miłości, że [mianowicie] serca świętych otrzymały od ciebie pokrzepienie. (…) ²⁰ Tak, bracie, niech ja przez ciebie doznam radości w Panu: pokrzep moje serce w Chrystusie! (Flm 1, 1.20)

 

Choć pamiętajmy, że bywa i tak, iż ktoś jest naszym „przyjacielem” tylko w czasie radości:

⁴ W pomyślności towarzysz cieszy się wraz z przyjacielem, a w czasie utrapienia staje przeciw niemu. (Syr 37, 4)

 

Czasami radość z wizyty mogą przyćmić jakieś nierozwiązane sprawy, ale zdaje się, że Święty Paweł pisze do Koryntian poniższe słowa po to, żeby tak nie było, przekonując do tego najpierw samego siebie, a potem swoich adresatów:

¹ Sam to sobie postanowiłem, by nie przychodzić do was ponownie w smutku. ² Jeżeli ja was zasmucam, któż mi radość sprawi, jeśli nie ten, którego ja zasmucam? ³ A napisałem to, aby nie doznać podwójnego smutku, gdy przybędę do tych, od których winienem doznawać radości; zresztą jestem przeświadczony co do was wszystkich, że moja radość jest także waszą radością. (2 Kor 2, 1-3)

 

I kiedy nie ma ludzi, nie ma też radości (więcej fragmentów o opustoszeniu i braku radości jako konsekwencji grzechów przytoczymy za chwilę):

⁴⁵ Jeruzalem było niezamieszkane jak jakaś pustynia; spośród jego synów nikt do niego nie wchodził ani nie wychodził, świątynię deptano. W zamku synowie cudzoziemców, [a miasto jak] gospoda dla pogan. Od Jakuba odeszła radość, nie słychać już fletu ni harfy. (1 Mch 3, 45)

 

Radość sprawia nam również posiadanie dobrej opinii w społeczności:

¹⁹ Odpowiedzieli mu: «Milcz! Przyłóż rękę do ust i pójdź z nami. Będziesz dla nas ojcem i kapłanem. Czyż nie lepiej ci być kapłanem całego pokolenia i rodu izraelskiego aniżeli w domu jednego człowieka?» ²⁰ Uradowało się na te słowa serce kapłana. Wziąwszy więc efod, terafim, rzeźbiony posążek <i posążek ulany z metalu>, przyłączył się do oddziału. (Sdz 18, 19-20)

³ «Upatrzcież zatem, bracia, siedmiu mężów spośród siebie, cieszących się dobrą sławą, pełnych Ducha i mądrości! Im zlecimy to zadanie. (Dz 6, 3)

² Udałem się zaś w tę stronę na skutek otrzymanego objawienia I przedstawiłem im Ewangelię, którą głoszę wśród pogan, osobno zaś tym, którzy cieszą się powagą, [by stwierdzili], czy nie biegnę lub nie biegłem na próżno. (…) ⁶ Co się zaś tyczy stanowiska tych, którzy się cieszą powagą – jakimi oni dawniej byli, jest dla mnie bez znaczenia; u Boga nie ma względu na osobę – otóż ci, co są uznani za powagi, nie polecili mi oddawać czegokolwiek. (Ga 2, 2.6)

 

Radość daje nam także odpowiednie wykorzystywanie Bożego daru jakim jest alkohol (pełną analizę biblijnych porad i przestróg dotyczących alkoholu zawarłem we wpisie o zdrowiu):

³⁴ Po czym polecił [Józel] zanieść im ze swego stołu porcje; porcja dla Beniamina była pięciokrotnie większa. Oni zaś ucztując z nim rozweselili się pod wpływem wina. (Rdz 43, 34)

¹³ Krzew winny im odpowiedział: "Czyż mam się wyrzec mojego soku, rozweselającego bogów i ludzi, aby pójść i kołysać się ponad drzewami?" (Sdz 9, 13)

¹⁴ Każesz rosnąć trawie dla bydła i roślinom, by człowiekowi służyły, aby z roli dobywał chleb ¹⁵ i wino, co rozwesela serce ludzkie, by rozpogadzać twarze oliwą, by serce ludzkie chleb krzepił. (Ps 104, 14-15)

¹⁹ Gdy dla zabawy gotują biesiadę i wino życie rozwesela, a pieniądz na wszystko pozwala… (Koh 10, 19)

²⁷ Wino dla ludzi jest życiem, jeżeli pić je będziesz w miarę. Jakież ma życie ten, który jest pozbawiony wina? Stworzone jest ono bowiem dla rozweselenia ludzi. ²⁸ Zadowolenie serca i radość duszy daje wino pite w swoim czasie i z umiarkowaniem. (Syr 31, 27-28)

 

Ale w skuteczniejszy sposób do głębokiej radości prowadzi poszukiwanie mądrości (o czym zaraz sobie więcej powiemy):

²⁰ Wino i muzyka rozweselają serce, ale wyżej od tych obu rzeczy [stoi] umiłowanie mądrości. (Syr 40, 20)

 

Co ciekawe, nieco w tym kontekście, sprawia nam radość także słuchanie dobrze ułożonego opowiadania:

³⁹ Mało bowiem wartości ma picie samego wina, a tak samo również wody, natomiast wino zmieszane z wodą jest miłe i sprawia wielką przyjemność. Tak samo sposób, w jaki opowiadanie jest ułożone, służy do uradowania tych, do których uszu ono dojdzie. Tutaj niech będzie koniec. (2 Mch 15, 39)

 

A złe używanie wina – bez zwracania uwagi na Boże prawa – prowadzi do wprost przeciwnych skutków: braku radości i smutku (za chwilę przytoczymy więcej fragmentów o konsekwencjach radości bez Boga):

⁷ Młode wino w smutku, winnica podupadła, wzdychają wszyscy ludzie wesołego serca. ⁸ Ustała wesołość bębenków, ucichła wrzawa hulających, umilkł wesoły dźwięk cytr. ⁹ Nie piją wina wśród pieśni, sycera gorzknieje pijakom. ¹⁰ Zburzone jest miasto chaosu, dom każdy zamknięty od wejścia. ¹¹ Na ulicach narzekanie na brak wina. Minęła wszelka radość, wesele odeszło z ziemi. (Iz 24, 7-11)

 

Dobrym powodem do radości jest też trwanie ludzi, na których nam zależy, przy Bogu:

¹⁹ Wasze zaś posłuszeństwo znane jest wszystkim. A więc raduję się z was, pragnę jednak, abyście byli w dobrym przemyślni, a co do zła – niewinni. (Rz 16, 19)

¹ Jeśli więc jest jakieś napomnienie w Chrystusie, jeśli – jakaś moc przekonująca Miłości, jeśli jakiś udział w Duchu, jeśli jakieś serdeczne współczucie – ² dopełnijcie mojej radości przez to, że będziecie mieli te same dążenia: tę samą miłość i wspólnego ducha, pragnąc tylko jednego, ³ a niczego nie pragnąc dla niewłaściwego współzawodnictwa ani dla próżnej chwały, lecz w pokorze oceniając jedni drugich za wyżej stojących od siebie. ⁴ Niech każdy ma na oku nie tylko swoje własne sprawy, ale też i drugich! (Flp 2, 1-4)

¹ Przeto, bracia umiłowani, za którymi tęsknię – radości i chwało moja! – tak stójcie mocno w Panu, umiłowani! (Flp 4, 1)

⁵ Choć bowiem ciałem jestem daleko, to jednak duchem jestem z wami, ciesząc się na widok waszego porządku i stałości wiary waszej w Chrystusa. (Kol 2, 5)

¹⁹ Ale jakaż jest nasza nadzieja albo radość, albo wieniec chwały? Czyż nie wy nią będziecie przed Panem naszym Jezusem Chrystusem w chwili Jego przyjścia? ²⁰ Wy bowiem jesteście dla nas chwałą i radością. (1 Tes 2, 19-20)

⁶ Teraz – kiedy Tymoteusz od was wrócił do nas i kiedy doniósł nam radosną wieść o wierze i miłości waszej, a i o tym, że zawsze zachowujecie o nas dobrą pamięć i że bardzo pragniecie nas zobaczyć, podobnie jak my was – ⁷ zostaliśmy dzięki wam, bracia, pocieszeni: przez wiarę waszą we wszelkiej potrzebie i naszym ucisku. (1 Tes 3, 6-7)

⁴ Dziękuję Bogu mojemu zawsze, ilekroć wspominam cię w moich modlitwach, ⁵ słysząc o twojej miłości i wierze, jaką żywisz względem Pana Jezusa i dla wszystkich świętych. ⁶ Oby twój udział w wierze okazał się twórczym w głębszym poznaniu wszelkiego dobrego czynu, [jaki jest do spełnienia] wśród was dla Chrystusa. ⁷ Bracie, doznałem wielkiej radości i pociechy z powodu twojej miłości, że [mianowicie] serca świętych otrzymały od ciebie pokrzepienie. (Flm 1, 4-7)

⁴ Ucieszyłem się bardzo, że znalazłem wśród twych dzieci takie, które postępują według prawdy, zgodnie z przykazaniem, jakie otrzymaliśmy od Ojca. (2 J 1, 4)

³ Ucieszyłem się bardzo z przybycia braci, którzy zaświadczyli o prawdzie twego [życia], bo ty istotnie postępujesz zgodnie z prawdą. ⁴ Nie znam większej radości nad tę, kiedy słyszę, że dzieci moje postępują zgodnie z prawdą. (3 J 1, 3-4)

 

Nawet jeśli ich wiara nie jest jeszcze doskonała:

⁹ Jakież bowiem podziękowanie możemy za was Bogu złożyć, za radość, jaką mamy z powodu was przed Bogiem naszym? ¹⁰ Gorąco modlimy się we dnie i w nocy, abyśmy mogli was osobiście zobaczyć i abyśmy mogli dopełnić tego, czego brak waszej wierze. (1 Tes 3, 9-10)

 

Cieszymy się także z obecności kapłanów:

⁴⁴ W owym czasie ustanowiono mężów nad składnicami dla zapasów: dla świętych darów pierwocin, dziesięcin, aby w nich zbierali z posiadłości miejskich udziały prawem nałożone na korzyść kapłanów i lewitów; Juda bowiem miał radość z kapłanów i lewitów, pełniących służbę. (Ne 12, 44)

 

Radością są także narodziny dziecka (a zwłaszcza po okresie bezpłodności):

⁵ Któż jak nasz Pan Bóg, co siedzibę ma w górze, ⁶ co w dół spogląda na niebo i na ziemię? (…) ⁹ Ten, co niepłodnej każe mieszkać w domu jako pełnej radości matce synów. <Alleluja>. (Ps 113, 5-6.9)

¹⁴ Będzie to dla ciebie radość i wesele; i wielu z jego narodzenia cieszyć się będzie. (Łk 1, 14)

¹⁰ Lecz anioł rzekł do nich: «Nie bójcie się! Oto zwiastuję wam radość wielką, która będzie udziałem całego narodu: ¹¹ dziś w mieście Dawida narodził się wam Zbawiciel, którym jest Mesjasz, Pan. (Łk 2, 10-11)

 

I dobrze wychowane dzieci:

¹ Przysłowia Salomona. Mądry syn radością ojca, strapieniem matki syn głupi. (Prz 10, 1)

²⁰ Mądry syn radością ojca, a matką gardzi syn głupi. (Prz 15, 20)

¹⁵ Synu, gdy mądre twe serce, i własne me serce się cieszy; ¹⁶ moje wnętrze także się weseli, gdy usta twe mówią, co słuszne. (…) ²⁴ Raduje się ojciec prawego, kto zrodził mądrego, się cieszy; ²⁵ niech się weselą twój ojciec i matka, twa rodzicielka niech będzie szczęśliwa. (Prz 23, 15-16.24-25)

¹¹ Bądź mądry, synu, rozwesel me serce, a tym, co lżą mnie, odpowiem. (Prz 27, 11)

³ Kto mądrość kocha – ten ojca raduje, kto z nierządnicami przestaje, dobra roztrwoni. (Prz 29, 3)

⁷ Dziewięć myśli uznałem w sercu za błogosławione, a dziesiątą słowami wypowiem: człowiek, który ma radość z dzieci i już za życia patrzy na upadek wrogów; (Syr 25, 7)

 

Nawet jeśli czasami wiąże się to z postawieniem dzieciom wysokich wymagań (o dobrym rozumieniu tej „rózgi” pisałem przy okazji porad dotyczących wychowania):

¹ Kto miłuje swego syna, często używa na niego rózgi, aby na końcu mógł się nim cieszyć. ² Kto wychowuje swego syna, będzie miał z niego pociechę i dumny będzie z niego między znajomymi. ³ Kto kształci swego syna, budzi zazdrość u wroga, a wobec przyjaciół będzie nim się cieszył. ⁴ Skończył życie jego ojciec, ale jakby nie umarł, gdyż podobnego sobie zostawił. ⁵ W czasie życia swego widział go i doznał radości, a i przy śmierci swej nie został zasmucony. (Syr 30, 1-5)

 

Jednocześnie złe wychowanie rodzi wprost przeciwne uczucia:

²¹ Kto zrodził głupca, wiele ma zmartwień, nie cieszy się ojciec nicponia. (Prz 17, 21)

⁹ Widziała bowiem przychodzący na was gniew Boży i rzekła: «Słuchajcie, sąsiedzi Syjonu, Bóg zasmucił mnie bardzo, ¹⁰ widzę bowiem niewolę moich synów i córek, jaką im zesłał Przedwieczny. ¹¹ Wyżywiłam ich z radością, a odesłałam z płaczem i smutkiem. ¹² Niech nikt się nie śmieje, żem wdowa i opuszczona przez wielu. Zostałam opuszczona z powodu grzechów dzieci moich, ponieważ wyłamały się spod prawa Bożego. ¹³ Nie poznały słusznych rozporządzeń Twoich ani nie kroczyły drogami przykazań Bożych, ani nie weszły na ścieżki wychowania w Twojej sprawiedliwości. (Ba 4, 9-13)

 

Dobre wychowanie dające radość związane jest także z okazywaniem szacunku wobec własnych rodziców, bo przecież właśnie wtedy stajemy się autentyczni dla naszych dzieci (pisałem o tym w kontekście porad związanych z emeryturą):

⁵ Kto czci ojca, radość mieć będzie z dzieci, a w czasie modlitwy swej będzie wysłuchany. (Syr 3, 5)

 

Mąż powinien sprawiać radość żonie (i to nie tylko w pierwszym roku ich wspólnego pożycia):

⁵ Jeśli mąż dopiero co poślubi żonę, to nie pójdzie do wojska i żaden publiczny obowiązek na niego nie przypadnie, lecz pozostanie przez jeden rok w domu, aby ucieszyć żonę, którą poślubił. (Pwt 24, 5)

²⁰ Potem zawołał Tobiasza i rzekł do niego: «Nie ruszysz się stąd przed upływem czternastu dni, lecz pozostaniesz tu i będziesz jadł i pił u mnie, i rozradujesz pogrążoną w smutku duszę mojej córki. (Tb 8, 20)

 

A żona mężowi – czego gwarantem jest wierność:

²⁵ Zachęcał go [Nikanor Judę], aby się ożenił i miał dzieci. Ożenił się, dobrze mu się powodziło i zaznał radości życia. (2 Mch 14, 25)

¹ Obróć się, obróć, Szulamitko, obróć się, obróć się, niech się twym widokiem nacieszymy! Cóż się wam podoba w Szulamitce, w tańcu obozów? (Pnp 7, 1)

¹⁷ Niech służy dla ciebie samego, a nie innym wraz z tobą; ¹⁸ niech źródło twe świętym zostanie, znajduj radość w żonie młodości. (Prz 5, 17-18)

² Dobra żona radować będzie męża, który osiągnie pełnię wieku w pokoju. (…) ¹³ Wdzięk żony rozwesela jej męża, a mądrość jej orzeźwia jego kości. (Syr 26, 2.13)

²² Piękność kobiety rozwesela oblicze i przewyższa wszystkie pożądania człowieka; (Syr 36, 22)

 

Zresztą najlepiej, żeby małżonkowie wzajemnie sprawiali sobie taką radość:

⁴ Pociągnij mnie za sobą! Pobiegnijmy! Wprowadź mnie, królu, w twe komnaty! Cieszyć się będziemy i weselić tobą, i sławić twą miłość nad wino; [jakże] słusznie cię miłują! (Pnp 1, 4)

¹¹ Wyjdźcie, córki jerozolimskie, spójrzcie, córki Syjonu, na króla Salomona w koronie, którą ukoronowała go jego matka w dniu jego zaślubin, w dniu radości jego serca. (Pnp 3, 11)

 

Przełożeni powinni być radośni:

¹⁷ Bądźcie posłuszni waszym przełożonym i bądźcie im ulegli, ponieważ oni czuwają nad duszami waszymi i muszą zdać sprawę z tego. Niech to czynią z radością, a nie ze smutkiem, bo to nie byłoby dla was korzystne. (Hbr 13, 17)

 

A ludzie cieszą się z sensownego zarządzania:

²¹ Gdy Hiram usłyszał słowa Salomona, ucieszył się bardzo i rzekł: «Niech będzie dziś błogosławiony Pan, który Dawidowi dał mądrego syna, [by władał] tym wielkim ludem». (1 Krl 5, 21)

² Gdy prawi przy władzy – cieszy się naród; naród wzdycha – gdy rządzi występny. (Prz 29, 2)

¹ Miejsce jego zajął tymczasem jego syn, Juda, który miał przydomek Machabeusz. ² Wsparli go wszyscy jego bracia i wszyscy, którzy przedtem przyłączyli się do jego ojca. Z radością prowadzili wojnę w obronie Izraela. (…) ⁷ Wielu królów rozgniewał na siebie, ale Jakub cieszył się z jego czynów i aż na wieki błogosławiona pozostanie jego pamięć. (1 Mch 3, 1-2.7)

⁴ Jak długo Szymon żył, w kraju panował pokój. Starał się on dla swojego narodu o to, co dobre. Władanie jego im się podobało, a także chwała jego – po wszystkie dni. (…) ¹¹ Swojemu krajowi zapewnił pokój, a Izrael cieszył się bardzo i radował. (1 Mch 14, 4.11)

 

Cieszymy się też, kiedy ludzie prawi zwyciężają – bo wolimy, żeby tacy mieli wpływ na nasze życie:

¹² Wielka jest radość, gdy prawi zwyciężą; gdy górą przewrotni, każdy się chowa. (Prz 28, 12)

 

Radość może wzbudzać także wybór nowego władcy, zapewne dlatego, że uważamy, iż ten nowy będzie lepszy od poprzedniego:

¹⁵ Wszyscy wyruszyli do Gilgal i obwołali tam królem Saula, przed obliczem Pana w Gilgal. Tam też przed Panem złożyli ofiary biesiadne. Saul radował się bardzo wraz z całym ludem izraelskim. (1 Sm 11, 15)

³⁹ Tam kapłan Sadok wziął róg oliwy z Namiotu i namaścił Salomona. Wtedy zagrano na rogu, a cały lud zawołał: «Niech żyje król Salomon!» ⁴⁰ Potem cały lud wszedł za nim na górę, przy dźwięku fletów okazywał radość tak wielką, że aż ziemia drżała od ich okrzyków. (…) ⁴⁵ Potem kapłan Sadok i prorok Natan namaścili go [Salomona] na króla w Gichonie. A później wstępowali stamtąd radując się i dlatego poruszyło się miasto, czego odgłos usłyszeliście. (1 Krl 1, 39-40.45)

¹⁴ Spojrzała: a oto król stoi przy kolumnie – zgodnie ze zwyczajem, dowódcy i trąby naokoło króla, cały lud kraju raduje się i dmie w trąby. Atalia więc rozdarła szaty i zawołała: «Spisek! Spisek!» (…) ²⁰ Cały lud kraju radował się, a miasto zażywało spokoju. Atalię zaś zabito mieczem w pałacu króla. (2 Krl 11, 14.20, podobnie: 2 Krn 23, 13.21)

²² A jedli i pili owego dnia przed Panem, z wielką radością. Po raz drugi obwołali królem Salomona, syna Dawida, i namaścili go w imieniu Pana na władcę, a Sadoka na arcykapłana. (1 Krn 29, 22)

 

A zwłaszcza jeśli właśnie obalony został władca bezlitosny:

⁵ Połamał Pan laskę złoczyńców i berło panujących, ⁶ co smagało narody zajadle nieustannymi ciosami, co rządziło ludami z wściekłością, prześladując je bez miłosierdzia. ⁷ Cała ziemia odetchnęła uspokojona, szaleje z radości. (Iz 14, 5-7)

 

Co też ważne czasami, ze względu na współczucie drugiemu człowiekowi, warto wstrzymać swoją radość – z myślą o współczuciu budującym nasze relacje i wspólnoty, w których żyjemy:

¹⁵ Weselcie się z tymi, którzy się weselą, płaczcie z tymi, którzy płaczą. (Rz 12, 15)

²⁶ Tak więc, gdy cierpi jeden członek, współcierpią wszystkie inne członki; podobnie gdy jednemu członkowi okazywane jest poszanowanie, współweselą się wszystkie członki. (1 Kor 12, 26)

 

Sprawiamy radość innym pomagając im, kiedy tego potrzebują:

¹² Bo ratowałem biednego przed możnym, sierotę, co nie miał pomocy. ¹³ Nędzarze składali mi dzięki i serce wdowy radowałem. (Hi 29, 12-13)

 

W kontekście radości z bycia z innymi ludźmi warto zauważyć, że Biblia wyraźnie podkreśla, iż większą radość sprawia człowiekowi dobrowolne dawanie, niż tylko przyjmowanie:

²⁴ W czwartym roku wszystkie ich owoce będą poświęcone jako dar radosny dla Pana. (Kpł 19, 24, zob. cały fragment Kpł 19, 23-25)

¹⁷ Nie będziesz spożywał w obrębie swych murów dziesięcin ze zboża twego, z moszczu, oliwy, pierworodnych z bydła i trzody ani wszystkiego, coś ślubował Panu, Bogu swemu, ani ofiar dobrowolnych, ani darów z twej ręki, ¹⁸ gdyż wobec Pana, Boga swego, na miejscu, które sobie obierze Pan, Bóg twój – spożyjesz je ty, syn twój i córka, twój sługa, twoja niewolnica, a także lewita, który jest w obrębie twych murów. Tam będziesz się cieszył wobec Pana, Boga swego, ze wszystkiego, co ręka twoja przyniesie. (Pwt 12, 17)

⁹ Lud radował się ze swych ofiar dobrowolnych, albowiem ze szczerego serca okazywali hojność w darach dla Pana; także król Dawid bardzo się radował. (1 Krn 29, 9)

¹⁸ I Jojada ustanowił straż dla świątyni Pańskiej z kapłanów i lewitów, których Dawid podzielił na zmiany w świątyni Pańskiej, aby składali Panu całopalenia, jak napisano w prawie Mojżeszowym, wśród wesela i śpiewów, według rozporządzeń Dawidowych. (2 Krn 23, 18)

⁸ Przy każdym darze twarz twoją rozpogódź i z weselem poświęć dziesięcinę! (Syr 35, 8)

¹⁴ Jak [sprawiedliwy] raduje się, gdy otwiera ręce, tak grzesznicy ulegną zatraceniu. (Syr 40, 14)

³⁵ We wszystkim pokazałem wam, że tak pracując trzeba wspierać słabych i pamiętać o słowach Pana Jezusa, który powiedział: "Więcej szczęścia jest w dawaniu aniżeli w braniu"». (Dz 20, 35)

⁶ Tak bowiem jest: kto skąpo sieje, ten skąpo i zbiera, kto zaś hojnie sieje, ten hojnie też zbierać będzie. ⁷ Każdy niech przeto postąpi tak, jak mu nakazuje jego własne serce, nie żałując i nie czując się przymuszonym, albowiem radosnego dawcę miłuje Bóg. (2 Kor 9, 6-7)

 

Podobne myśli: Pwt 16, 10-11; Pwt 26, 10-11; Pwt 27, 7; O obietnicach związanych z hojnością wspominałem przy okazji porad dotyczących pieniędzy.

 

A jest wręcz przeciwnie, gdy ktoś jest skąpy nawet dla siebie:

⁵ Kto jest zły dla siebie, czyż będzie dobry dla innych? – nie ucieszy się on swoimi pieniędzmi. (Syr 14, 5)

 

Hojność prowadzi do radości, a doświadczenie radości skłania nas do jeszcze większej hojności:

⁴¹ A także ich sąsiedzi, aż spod [posiadłości] Issachara, Zabulona i Neftalego, przywozili im żywność na osłach, wielbłądach, mułach i wołach: wielką ilość mąki, fig, rodzynek, wina, oliwy, bydła i owiec, ponieważ zapanowała radość w Izraelu. (1 Krn 12, 41)

 

Radość sprawia nam także patrzenie na hojność innych:

¹⁷ Wiem, o Boże mój, że Ty badasz serce i upodobałeś sobie szczerość; ja też w szczerości serca mojego ofiarowałem dobrowolnie to wszystko, a teraz z radością widzę, że i lud Twój tutaj obecny pospieszył z dobrowolnymi ofiarami dla Ciebie. (1 Krn 29, 17)

 

Co więcej Bogu sprawia radość hojne obdarowywanie ludzi słuchających Go i to kiedy my obdarowujemy się nawzajem – dlatego warto tę postawę naśladować:

⁹ Pan, Bóg twój, poszczęści tobie w każdym poczynaniu twej ręki, w owocach twego łona, przychówku bydła i płodach ziemi. Bo Pan na nowo będzie się cieszył ze świadczenia ci dobrodziejstw, jak cieszył się wyświadczając je twoim przodkom, (Pwt 30, 9)

⁴¹ Cieszyć się będę, wyświadczając im dobrodziejstwa, osadzę ich trwale w tej ziemi – z całego swego serca i z całej swej duszy. (Jr 32, 41)

¹⁶ Nie zapominajcie o dobroczynności i wzajemnej więzi, gdyż cieszy się Bóg takimi ofiarami. (Hbr 13, 16)

 

Na koniec tej części dotyczącej radości z bycia z innymi zauważmy, że warto życzyć innym radości. Takie życzenie łączmy z ufnością Bogu, że da powody do tej radości:

¹⁰ Wtedy Tobiasz wyszedł, zawołał go i rzekł do niego: «Młodzieńcze, ojciec cię woła». I przyszedł do niego, a Tobiasz pozdrowił go pierwszy. A Rafał rzekł do niego: «Niech cię spotka wiele radości!» Odpowiadając na to Tobiasz powiedział do niego: «Z czego mam się radować? Jestem człowiekiem pozbawionym wzroku i nie widzę światła nieba, ale siedzę w ciemnościach, jak umarli, którzy już nie oglądają światła. Żyjąc, przebywam wśród umarłych, słyszę głosy ludzi, ale żadnego nie widzę». A ten mu odpowiada: «Ufaj, bliska jest już u Boga [chwila], aby cię uzdrowić, ufaj!» Na to odezwał się do niego Tobiasz: «Mój syn Tobiasz ma zamiar odbyć podróż do Medii. Czy mógłbyś iść razem z nim i poprowadzić go? Dam ci za to należną zapłatę, bracie». I odpowiedział mu: «Mogę z nim wyruszyć, znam wszystkie drogi i często chodziłem do Medii. Przeszedłem wszystkie doliny i góry i znam wszystkie jej szlaki». (Tb 5, 10)

¹⁷ Potem Tobiasz podszedł do Sary, żony syna swego Tobiasza, pobłogosławił ją i tak do niej przemówił: «Witaj, w zdrowiu przybywająca córko, niech będzie błogosławiony twój Bóg, który przyprowadził cię do nas. Niech będzie błogosławiony twój ojciec i niech będzie błogosławiony Tobiasz, mój syn, i ty bądź błogosławiona, córko! Wejdź do domu swego w zdrowiu z błogosławieństwem i radością! Wejdź, córko!» ¹⁸ A tego dnia nastała wielka radość między wszystkimi Żydami, mieszkającymi w Niniwie. ¹⁹ I zjawili się jego krewni: Achikar i Nabad, dzieląc radość razem z Tobiaszem. (Tb 11, 17-19)

¹⁰ «Mieszkańcy Jerozolimy i mieszkańcy Judei, starszyzna i Juda Arystobulowi, nauczycielowi króla Ptolemeusza, pochodzącemu z rodu namaszczonych kapłanów, i Żydom mieszkającym w Egipcie – życzą radości i zdrowia. (2 Mch 1, 10)

 

Sandro Botticelli. Mistyczne Narodzenie (1500)
National Gallery, Londyn (wikimedia.org)
Łk 2, 15-18

 

 

Radość z mądrości

Radością dla duszy jest także mądrość, jej poszukiwanie, dzielenie się nią, postępowanie zgodnie z nią w prawości i uczciwości oraz doświadczanie jej owoców:

¹⁹ Jeśliście zgodnie z prawdą i prawem postąpili dziś względem Jerubbaala i jego rodu, w takim razie radujcie się z Abimeleka, a on niechaj z was się cieszy. (Sdz 9, 19)

⁸ On strzeże ścieżek prawości, ochrania drogi pobożnych. ⁹ Wtedy sprawiedliwość pojmiesz i prawość, i rzetelność – i każdą dobrą ścieżkę, ¹⁰ gdyż mądrość zagości w twym sercu, wiedza ucieszy twą duszę. (Prz 2, 9-10)

²⁰ W sercu knujących zło – podstęp, u doradzających pokój – radość. (Prz 12, 20)

²³ Odpowiedź ust własnych cieszy człowieka, jak miłe jest zdanie stosowne! (Prz 15, 23)

¹⁵ Cieszy się prawy z czynów uczciwych, są one postrachem dla ludzi nieprawych. (Prz 21, 15)

²⁰ Uczciwy cieszy się błogosławieństwem, kto się chce szybko wzbogacić, nie ujdzie kary. (Prz 28, 20)

⁶ W grzechu złego człowieka – pułapka, prawy raduje się, cieszy. (Prz 29, 6)

¹¹ A przyszły mi wraz z nią wszystkie dobra i niezliczone bogactwa w jej ręku. ¹² Ucieszyłem się ze wszystkich, bo wiodła je Mądrość, a nie wiedziałem, że ona jest ich rodzicielką. (Mdr 7, 11-12)

¹⁶ Wszedłszy do swego domu przy niej odpocznę, bo obcowanie z nią nie sprawia przykrości ani współżycie z nią nie przynosi udręki, ale wesele i radość. (Mdr 8, 16)

¹ Ten, co Pana się boi, będzie tak czynił, a kto trzyma się Prawa, posiądzie mądrość. (…) ⁶ Znajdzie on wesele i wieniec uniesienia, i wieczne imię odziedziczy. (Syr 15, 1.6)

¹⁵ Z powodu [jej] kwiatów, jakby dojrzewającego winogrona, serce me w niej się rozradowało, noga moja wstąpiła na prostą drogę, od młodości mojej idę jej śladami. (Syr 51, 15)

 

Bo co ciekawe Mądrości sprawia radość przebywanie z ludźmi:

³⁰ Ja byłam przy Nim mistrzynią, rozkoszą Jego dzień po dniu, cały czas igrając przed Nim, ³¹ igrając na okręgu ziemi, znajdując radość przy synach ludzkich. (Prz 8, 30-31)

 

Radość przynosi także doświadczanie owoców swojej pracy, które – nie zapominajmy – są wynikiem Bożego błogosławieństwa. A najlepiej cieszyć się nimi z innymi ludźmi:

⁷ Tam też wobec Pana, Boga waszego, ucztować będziecie wy ze swymi rodzinami, cieszyć się z dóbr, które wasza ręka osiągnęła, w czym błogosławił wam Pan, Bóg wasz. (…) ¹² Wobec Pana, Boga waszego, cieszyć się będziecie wy, synowie wasi i córki, słudzy, niewolnice, a także lewita przebywający w waszych murach, bo on nie ma działu ani dziedzictwa razem z wami. (Pwt 12, 7.12)

²² Złożysz dziesięcinę z plonu wszelkiego nasienia, z tego, co rokrocznie ziemia rodzi. ²³ Będziesz spożywał w obliczu Pana, Boga swego – na miejscu, które sobie obierze na mieszkanie dla imienia swojego – dziesięcinę z twego zboża, moszczu i oliwy, pierworodne z bydła i trzody, byś po wszystkie dni nauczył się bać Pana, Boga swego. ²⁴ Jeśli daleka będzie twoja droga, nie zdołasz tego zanieść, ponieważ daleko będzie miejsce, które sobie obierze Pan, Bóg twój, by tam umieścić swe imię – gdy Pan, Bóg twój, będzie ci błogosławił – ²⁵ zamienisz dziesięcinę na srebro, weźmiesz srebro w sakiewce do ręki i pójdziesz na miejsce, które sobie obierze Pan, Bóg twój. ²⁶ Kupisz tam za srebro wszystko, czego pragnie twoja dusza: większe i mniejsze bydło, wino, sycerę, wszystko, czego życzy sobie twoja dusza, i spożyjesz tam w obliczu Pana, Boga swego. Będziesz się cieszył ty i twoja rodzina. (Pwt 14, 22-26)

¹⁸ Do Zabulona powiedział: Zabulonie, ciesz się na twoich wyprawach, i ty Issacharze, w twoich namiotach. (Pwt 33, 18)

 

Nawet jeśli związane jest to z trudem (np. rannym wstawaniem). Wszak mądrość i trud prowadzą do powstawania sensowych dzieł, a tworzenie takich sprawia nam dużą radość (pisałem już o tym w kontekście porad związanych z pracą) – na wszystko to powinniśmy zawsze patrzeć jako na dar Boży:

²⁴ Nic lepszego dla człowieka, niż żeby jadł i pił, i duszy swej pozwalał zażywać szczęścia przy swojej pracy. Zobaczyłem też, że z ręki Bożej to pochodzi. ²⁵ Bo któż może jeść, któż może używać, a nie być od Niego zależnym? ²⁶ Bo człowiekowi, który Mu jest miły, daje On mądrość i wiedzę, i radość, a na grzesznika wkłada trud, by zbierał i gromadził, i potem oddał temu, który się Bogu podoba. To też jest marność i pogoń za wiatrem. (Koh 2, 24-26)

¹² Poznałem, że dla niego nic lepszego, niż cieszyć się i o to dbać, by szczęścia zaznać w swym życiu. ¹³ Bo też, że człowiek je i pije, i cieszy się szczęściem przy całym swym trudzie – to wszystko dar Boży. (…) ²² Zobaczyłem więc, że nie ma nic lepszego nad to, że się człowiek cieszy ze swych dzieł, gdyż taki jego udział. Bo któż mu pozwoli widzieć, co stanie się potem? (Koh 3, 12-13.22)

¹⁸ Dla każdego też człowieka, któremu Bóg daje bogactwo i skarby i któremu pozwala z nich korzystać, wziąć swoją część i cieszyć się przy swoim trudzie – to Bożym jest darem. ¹⁹ Taki nie myśli wiele o dniach swego życia, gdyż Bóg go zajmuje radością serca. (Koh 5, 18-19)

¹⁵ Sławiłem więc radość, bo nic dla człowieka lepszego pod słońcem, niż żeby jadł, pił i doznawał radości, i by to go cieszyło przy jego trudzie za dni jego życia, które pod słońcem daje mu Bóg. (Koh 8, 15)

⁷ Nuże więc! W weselu chleb swój spożywaj i w radości pij swoje wino! Bo już ma upodobanie Bóg w twoich czynach. (Koh 9, 7)

¹¹ Mądrość wywyższa swych synów i ma pieczę o tych, którzy jej szukają. ¹² Kto ją miłuje, miłuje życie, a kto dla niej rano wstaje, będzie napełniony weselem. (Syr 4, 11-12)

²⁷ Ubiegaj się o nią, szukaj, a da ci się poznać, a gdy ją posiądziesz, nie wypuszczaj z objęć! ²⁸ Na koniec bowiem znajdziesz miejsce jej odpoczynku, a to ci się w radość obróci. (Syr 6, 27-28)

³⁶ Żniwiarz otrzymuje już zapłatę i zbiera plon na życie wieczne, tak iż siewca cieszy się razem ze żniwiarzem. (J 4, 36)

 

I to niezależnie od tego ile ma się lat:

⁸ Tak więc jeżeli człowiek wiele lat żyje, ze wszystkich niech się cieszy i niech pomni na dni ciemności, bo będzie ich wiele. Wszystko, co ma nastąpić, to marność. ⁹ Ciesz się, młodzieńcze, w młodości swojej, a serce twoje niech się rozwesela za dni młodości twojej. I chodź drogami serca swego i za tym, co oczy twe pociąga; lecz wiedz, że z tego wszystkiego będzie cię sądził Bóg! (Koh 11, 8-9)

 

Wszak zaangażowane w sensowne działanie rodzi radość a radość dodaje entuzjazmu do działania:

³³ Żołnierze Machabeusza przez cztery dni oblegali twierdzę pełni radosnego zapału. (2 Mch 10, 33)

³⁶ Uradował się wówczas Ezechiasz i cały lud, że Bóg takim duchem natchnął lud, rzecz ta bowiem została szybko dokonana. (2 Krn 29, 36)

 

Nawet jeśli entuzjazm ma być tylko chwilowy:

²⁰ [Ziarno] Posiane na miejsce skaliste oznacza tego, kto słucha słowa i natychmiast z radością je przyjmuje; ²¹ ale nie ma w sobie korzenia, lecz jest niestały. Gdy przyjdzie ucisk lub prześladowanie z powodu słowa, zaraz się załamuje. (Mt 13, 20-21, podobnie Mk 4, 16-17 oraz Łk 8, 13)

 

Czasami też samo podjęcie zobowiązania do jakiego działania budzi radość:

¹⁴ Przysięgli więc wobec Pana donośnie wśród okrzyków radości i dźwięków trąb i rogów. ¹⁵ A wszyscy z Judy cieszyli się z tej przysięgi, ponieważ z całego serca swego przysięgli sobie i z całą chęcią szukali Go, wskutek czego pozwolił znaleźć im pokój na wszystkich granicach. (2 Krn 15, 14-15)

 

Radosne nastawienie sprzyja także naszemu zdrowiu – i wprost przeciwnie jest z przygnębieniem:

²² Radość serca wychodzi na zdrowie, duch przygnębiony wysusza kości. (Prz 17, 22)

 

A jeśli ludzie dobrze rozumieją ich sens, to cieszą się nawet z podatków…

⁹ I ogłoszono w Judzie i w Jerozolimie, żeby przynosić Panu podatek, który Mojżesz, sługa Boży, nałożył na Izraela na pustyni. ¹⁰ Uradowali się więc wszyscy naczelnicy i cały lud tak, iż przynosili [pieniądze] i wrzucali do skrzyni, aż ją napełnili. (2 Krn 24, 9-10)

 

A jeśli komuś brak mądrości, to cieszy się z głupoty:

²³ Radością głupiego – czyny haniebne, a męża rozważnego – mądrość. (…) ²⁸ Oczekiwanie uczciwych – radością, nadzieja bezbożnych przepadnie. (Prz 10, 23.28)

¹⁴ Niewierne serce z postępków swych rade, jak z czynów swoich człowiek uczciwy. (Prz 14, 14)

²¹ Niemądry głupotą się cieszy, rozumny idzie prawą drogą. (Prz 15, 21)

 

Vincent van Gogh. Siewca (1888)
Kröller-Müller Museum, Otterlo, Holandia (wikimedia.org)
Mt 13, 3-23, Mk 4, 2-20, Łk 8, 4-15

 

 

Boża radość

Ostatecznie jednak, nie możemy zapomnieć, że to Bóg jest Tym, który obdarza radością:

²⁷ A na poświęcenie muru Jerozolimy odszukano lewitów, by ze wszystkich ich siedzib sprowadzić ich do Jerozolimy na radosny obchód poświęcenia przy hymnach i grze na cymbałach, harfach i cytrach. (…) ⁴³ W owym dniu złożono znaczne ofiary; cieszyli się oni, gdyż Bóg dał im wielką radość; również żony i dzieci cieszyły się; a radość Jerozolimy słyszano z daleka. (Ne 12, 27.43)

¹⁰ On udziela glebie deszczu, posyła wody na powierzchnię ziemi, ¹¹ wysoko podnosi zgnębionych, smutni się szczęściem weselą. (Hi 5, 10-11)

⁷ Wielu powiada: «Któż nam ukaże szczęście?» Wznieś ponad nami, o Panie, światłość Twojego oblicza! ⁸ Wlałeś w moje serce więcej radości niż w czasie obfitego plonu pszenicy i młodego wina. (Ps 4, 7-8)

¹² Biadania moje zmieniłeś mi w taniec; wór mi rozwiązałeś, opasałeś mnie radością, ¹³ by moje serce nie milknąc psalm Tobie śpiewało. Boże mój, Panie, będę Cię wysławiał na wieki. (Ps 30, 12-13)

(więcej o tańcu powiedzieliśmy sobie przy okazji analizy porad dotyczących piękna, a o odwrotnej zamianie tańca w żałobę mówi Lm 5, 15)

⁸ Miłujesz sprawiedliwość, wstrętna ci nieprawość, dlatego Bóg, twój Bóg, namaścił ciebie olejkiem radości hojniej niż równych ci losem; ⁹ wszystkie twoje szaty pachną mirrą, aloesem; płynący z pałaców z kości słoniowej dźwięk lutni raduje ciebie. (Ps 45, 8-9, nawiązanie w Hbr 1, 8-9)

(powyższy fragment wskazuję także na radość jaką daje słuchanie muzyki)

¹ Naród kroczący w ciemnościach ujrzał światłość wielką; nad mieszkańcami kraju mroków światło zabłysło. ² Pomnożyłeś radość, zwiększyłeś wesele. Rozradowali się przed Tobą, jak się radują we żniwa, jak się weselą przy podziale łupu. (Iz 9, 1-2)

¹⁶ Pozwolił On w dawnych czasach, że każdy naród chodził własnymi drogami, ¹⁷ ale nie przestawał dawać o sobie świadectwa czyniąc dobrze. Zsyłał wam deszcz z nieba i urodzajne lata, karmił was i radością napełniał wasze serca». (Dz 14, 16-17)

 

A zwłaszcza kiedy okazuje nam swoje miłosierdzie:

^29b "Grzeszyłem, przewrotnie działałem, nie oddał mi On według mej winy, ²⁸ uwolnił od zejścia do grobu, me życie raduje się światłem". (Hi 33, 29b-28)

¹⁶ Bądź uwielbiony [Boże], ponieważ mnie ucieszyłeś i nie stało się, jak przypuszczałem. Postąpiłeś z nami według wielkiego Twego miłosierdzia. (Tb 8, 16)

²³ [Pan] wyda sprawiedliwy wyrok swojemu ludowi i uraduje go swym miłosierdziem. (Syr 35, 23)

²⁹ Niech się raduje dusza wasza w miłosierdziu Pana i nie wstydźcie się Jego chwały! (Syr 51, 29)

¹ Ty powiesz w owym dniu: Wychwalam Cię, Panie, bo rozgniewałeś się na mnie, lecz Twój gniew się uśmierzył i pocieszyłeś mię! (Iz 12, 1)

³ Zaiste, zlituje się Pan nad Syjonem, zlituje się nad wszelką jego ruiną. Na Eden zamieni jego pustynię, a jego stepy na ogród Pana. Zapanują w nim radość i wesele, pienia dziękczynne przy dźwięku muzyki. (Iz 51, 3)

¹⁸ To mówi Pan: «Oto przywrócę do poprzedniego stanu namioty Jakuba i okażę miłosierdzie nad jego siedzibami. Miasto zostanie wzniesione na swych ruinach, a pałace staną na swoim miejscu. ¹⁹ Rozlegną się stamtąd hymny pochwalne i głosy pełne radości. Pomnożę ich, i nie zmaleje ich liczba, przysporzę im chwały, by nimi nikt nie pogardzał. (Jr 30, 18-19)

¹ Złóż, Jeruzalem, szatę smutku i utrapienia swego, a przywdziej wspaniałe szaty chwały, dane ci na zawsze przez Pana. (…) ⁵ Podnieś się, Jeruzalem! Stań na miejscu wysokim, spojrzyj na Wschód, zobacz twe dzieci, zgromadzone na słowo Świętego od wschodu słońca aż do zachodu, rozradowane, że Bóg o nich pamiętał. ⁶ Wyszli od ciebie pieszo, pędzeni przez wrogów, a Bóg przyprowadzi ich niesionych z chwałą, jakby na tronie królewskim. (…) ⁹ Z radością bowiem poprowadzi Bóg Izraela do światła swej chwały z właściwą sobie sprawiedliwością i miłosierdziem. (Ba 5, 1.5-6.9)

⁵⁸ Gdy jej sąsiedzi i krewni usłyszeli, że Pan okazał tak wielkie miłosierdzie nad nią, cieszyli się z nią razem. (Łk 1, 58)

 

Radość jest też jedną z form objawienia Bożej obecności:

¹⁷ Bo królestwo Boże to nie sprawa tego, co się je i pije, ale to sprawiedliwość, pokój i radość w Duchu Świętym. (Rz 14, 17)

²² Owocem zaś ducha jest: miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, (Ga 5, 22)

 

Co ciekawe podziwianie dzieł Boga potrafi w nas wzbudzać jednocześnie coś na rodzaj trwogi (może bojaźni Bożej, o której sobie jeszcze więcej napiszemy) jak i radości – też zapewne w zależności od tego, jakie mamy nastawienie wobec Boga:

⁹ Przejęci są trwogą mieszkańcy krańców ziemi z powodu Twych znaków. Ty zaś napełniasz radością podwoje Zachodu i Wschodu. (Ps 65, 9)

 

W związku z tym o radość możemy prosić i warto to robić – zarówno dla nas samych:

¹³ Usłysz, o Panie, moją modlitwę, i wysłuchaj mego wołania; na moje łzy nie bądź nieczuły, bo gościem jestem u Ciebie, przechodniem – jak wszyscy moi przodkowie. ¹⁴ Odwróć oczy ode mnie, niech doznam radości, zanim odejdę i mnie nie będzie. (Ps 39, 14)

¹⁰ Spraw, bym usłyszał radość i wesele: niech się radują kości, któreś skruszył! (…) ¹⁴ Przywróć mi radość z Twojego zbawienia i wzmocnij mnie duchem ochoczym! (Ps 51, 10.14)

⁴ Rozraduj życie swego sługi, bo ku Tobie, Panie, wznoszę moją duszę. (Ps 86, 4)

¹⁴ Nasyć nas z rana swoją łaskawością, abyśmy przez wszystkie dni nasze mogli się radować i cieszyć. ¹⁵ Daj radość według [miary] dni, w których nas przygniotłeś, i lat, w których zaznaliśmy niedoli. (Ps 90, 14-15)

²³ Niech nam da radość serca, niech nastanie za dni naszych pokój w Izraelu – po wieczne czasy, (Syr 50, 23)

 

Jak i innych (modlisz się o radość dla swoich bliskich?):

¹³ A Bóg, [dawca] nadziei, niech wam udzieli pełni radości i pokoju w wierze, abyście przez moc Ducha Świętego byli bogaci w nadzieję. (Rz 15, 13)

 

I zawsze warto ufać, że Bóg wysłucha tę naszą modlitwę:

¹⁶ I udała się do sypialni, aby ją zasłać, jak jej polecił. I wprowadziła tam Sarę, i zaczęła płakać nad nią. Potem otarła łzy i rzekła do niej: «Ufaj, córko, Pan nieba obdarzy cię radością w miejsce twego smutku. Ufaj, córko!» I wyszła od niej. (Tb 7, 16)

 

Wierność i pokora to postawy, które Bóg nagradza radością:

²⁰ Prawego Bóg nie odrzuci, złego nie wzmocni ramieniem. ²¹ Napełni twe usta radością, a wargi okrzykiem wesela. (Hi 8, 20-21)

³ Dusza moja będzie się chlubiła w Panu, niech słyszą pokorni i niech się weselą! (Ps 34, 3)

¹⁴ I eunuch, co nie skalał swych rąk nieprawością ani nic złego nie myślał przeciw Bogu: za wierność otrzyma łaskę szczególną i dział pełen radości w Świątyni Pańskiej. (Mdr 3, 14)

^16a Sem i Set cieszą się chwałą wśród ludzi, (Syr 49, 16a)

¹⁹ Pokorni wzmogą swą radość w Panu, i najubożsi rozweselą się w Świętym Izraela. (Iz 29, 19)

²¹ Rzekł mu pan: "Dobrze, sługo dobry i wierny! Byłeś wierny w rzeczach niewielu, nad wieloma cię postawię: wejdź do radości twego pana!" ²² Przyszedł również i ten, który otrzymał dwa talenty, mówiąc: "Panie, przekazałeś mi dwa talenty, oto drugie dwa talenty zyskałem". ²³ Rzekł mu pan: "Dobrze, sługo dobry i wierny! Byłeś wierny w rzeczach niewielu, nad wieloma cię postawię: wejdź do radości twego pana!" (Mt 25, 21-23)

 

A także bojaźń Boża (o tej „emocji” powiemy sobie jeszcze więcej we wpisie z tej serii mówiącym o lęku i strachu):

¹¹ Bojaźń Pańska to chwała i chluba, wesele i korona radosnego uniesienia. ¹² Bojaźń Pańska zadowala serca, daje wesele, radość i długie życie. (Syr 1, 11-12)

⁹ Którzy boicie się Pana, spodziewajcie się dobra, wiecznego wesela i zmiłowania! (Syr 2, 9)

¹⁶ Mężowie sprawiedliwi niech będą twoimi współbiesiadnikami, a w bojaźni Pańskiej niech będzie twoja radość! (Syr 9, 16)

 

Nawet jeśli ktoś pochodzi z innej kultury:

⁶ Cudzoziemców zaś, którzy się przyłączyli do Pana, ażeby Mu służyć i ażeby miłować imię Pana i zostać Jego sługami – wszystkich zachowujących szabat bez pogwałcenia go i trzymających się mocno mojego przymierza, ⁷ przyprowadzę na moją Świętą Górę i rozweselę w moim domu modlitwy. Całopalenia ich oraz ofiary będą przyjęte na moim ołtarzu, bo dom mój będzie nazwany domem modlitwy dla wszystkich narodów. (Iz 56, 6-7)

¹⁰ Znów mówi Pismo: Weselcie się, poganie, wraz z ludem Jego! (Rz 15, 10)

 

Na pewną taką Bożą radością jest:

– odnalezienie w życiu Królestwa niebieskiego:

⁴⁴ Królestwo niebieskie podobne jest do skarbu ukrytego w roli. Znalazł go pewien człowiek i ukrył ponownie. Uradowany poszedł, sprzedał wszystko, co miał, i kupił tę rolę. (Mt 13, 44)

 

– głoszenie Chrystusa:

¹⁸ Ale cóż to znaczy? Jedynie to, że czy to obłudnie, czy naprawdę, na wszelki sposób rozgłasza się Chrystusa. A z tego ja się cieszę i będę się cieszył. (Flp 1, 18)

 

– doświadczenie Bożej pomocy:

²⁷ Następnie wszyscy mężowie z Judy i Jerozolimy , z Jozafatem, na czele, wrócili do Jerozolimy pełni radości, bo Pan uradował ich, uwalniając od nieprzyjaciół. (2 Krn 20, 27)

¹ Anna modliła się mówiąc: «Raduje się me serce w Panu, moc moja wzrasta dzięki Panu, rozwarły się me usta na wrogów moich, gdyż cieszyć się mogę Twoją pomocą. (1 Sm 2, 1)

¹ I mówiła Judyta: «Uderzcie w bębny na cześć mojego Boga, zagrajcie Panu na cymbałach, zanućcie Mu psalm i pieśń uwielbienia, wysławiajcie i wzywajcie Jego imię! ² Ponieważ Pan jest Bogiem, który niszczy wojny, bo do swego obozu pośród ludu [prowadząc], wyrwał mnie z rąk mych prześladowców. (…) ²⁰ Lud radował się przed świątynią w Jerozolimie przez trzy miesiące, a Judyta była razem z nimi. (Jdt 16, 1-2.20)

¹⁶ Na koniec zaś, kiedy obóz napełnili strachem i przerażeniem, wycofali się pełni radości. ¹⁷ Nim dzień zaświtał, wszystko się już dokonało dzięki opiece, którą otoczył go Pan. (2 Mch 13, 16-17)

²⁷ Walcząc rękoma, sercem zaś modląc się do Boga, położyli trupem nie mniej niż trzydzieści pięć tysięcy żołnierzy. Cieszyli się przy tym bardzo z widocznej Bożej pomocy. ²⁸ Kiedy już było po bitwie i kiedy już z radością rozwiązali swoje szyki, rozpoznali Nikanora, który padł w pełnym uzbrojeniu. (2 Mch 15, 27-28)

³ Cieszyć się będę i radować Tobą, psalm będę śpiewać na cześć Twego imienia, o Najwyższy. (…) ¹⁴ Zmiłuj się nade mną, Panie, spójrz, jak mnie poniżają ci, <którzy mnie nienawidzą>. Ty, co mnie wyprowadzasz z bram śmierci, bym głosił całą Twą chwałę w bramach Córy Syjońskiej i weselił się Twoją pomocą. (Ps 9, 3.14-15)

⁶ Chcemy się cieszyć z twego ocalenia i w imię Boga naszego podnieść sztandary. Niech Pan wypełni wszystkie twoje prośby! (Ps 20, 6)

² Panie, król się weseli z Twojej potęgi, jak bardzo się cieszy z Twojej pomocy! (…) ⁷ Bo go czynisz błogosławieństwem na wieki, napełniasz go radością przed Twoim obliczem. (Ps 21, 2.7)

⁷ Pan moją mocą i tarczą! Moje serce Jemu zaufało: Doznałem pomocy, więc moje serce się cieszy i pieśnią moją Go sławię. (Ps 28, 7)

⁸ Weselę się i cieszę z Twojej łaski, boś wejrzał na moją nędzę, uznałeś udręki mej duszy (Ps 31, 8)

⁷ Tyś dla mnie ucieczką: z ucisku mnie wyrwiesz, otoczysz mnie radościami ocalenia. (Ps 32, 7)

⁹ A moja dusza będzie radować się w Panu, będzie się weselić z Jego ratunku. (Ps 35, 9)

¹⁷ A ja opiewać będę Twą potęgę i rankiem będę się weselić z Twojej łaskawości, bo stałeś się dla mnie warownią i ucieczką w dniu mego ucisku. (Ps 59, 17)

⁶ Dusza moja się syci niby sadłem i tłustością, radosnymi okrzykami warg moje usta Cię chwalą, ⁷ gdy wspominam Cię na moim posłaniu i myślę o Tobie podczas moich czuwań. ⁸ Bo stałeś się dla mnie pomocą i w cieniu Twych skrzydeł wołam radośnie: ⁹ do Ciebie lgnie moja dusza, prawica Twoja mnie wspiera. (Ps 63, 6-9)

⁴ Pamiętaj o nas, Panie, gdyż masz upodobanie w swym ludzie. Przyjdź nam z pomocą, ⁵ abyśmy ujrzeli szczęście Twych wybranych, radowali się radością Twojego ludu, chlubili się razem z Twoim dziedzictwem. (Ps 106, 4-5)

¹⁹ W swoim ucisku wołali do Pana, a On ich uwolnił od trwogi. ²⁰ Posłał swe słowo, aby ich uleczyć i wyrwać z zagłady ich życie. ²¹ Niech dzięki czynią Panu za Jego łaskawość, za Jego cuda dla synów ludzkich! ²² I niech składają ofiary dziękczynne, niech głoszą z radością Jego dzieła! (…) ²⁸ I w swoim ucisku wołali do Pana, a On ich uwolnił od trwogi. ²⁹ Zamienił burzę w wietrzyk łagodny, a fale morskie umilkły. ³⁰ Radowali się z tego, że nastała cisza, i że On przywiódł ich do upragnionej przystani. (Ps 107, 19-21.28-30)

¹³ Popchnięto mnie, popchnięto, bym upadł, lecz Pan mi dopomógł. ¹⁴ Pan, moja moc i pieśń, stał się moim Zbawcą. ¹⁵ Okrzyki radości i wybawienia w namiotach ludzi sprawiedliwych: Prawica Pańska moc okazuje, ¹⁶ prawica Pańska wysoko wzniesiona, prawica Pańska moc okazuje. (…) ²² Kamień odrzucony przez budujących stał się kamieniem węgielnym. ²³ Stało się to przez Pana: cudem jest w oczach naszych. ²⁴ Oto dzień, który Pan uczynił: radujmy się zeń i weselmy! (Ps 118, 13-16.22-24)

¹ Pieśń stopni. Gdy Pan odmienił los Syjonu, byliśmy jak we śnie. ² Wtedy usta nasze były pełne śmiechu, a język wołał pełen radości. Wtedy mówiono między poganami: «Wielkodusznie postąpił z nimi Pan!» ³ Wielkodusznie postąpił Pan z nami: staliśmy się radośni. (Ps 126, 1-3)

²⁰ Wychodźcie z Babilonu, uciekajcie z Chaldei! Wśród okrzyków wesela zwiastujcie to i głoście! Rozgłaszajcie aż po krańce ziemi! Mówicie: "Pan wykupił swego sługę Jakuba"». (Iz 48, 20)

⁶ A Pan Bóg sprawił, że krzew rycynusowy wyrósł nad Jonaszem po to, by cień był nad jego głową i żeby mu ująć jego goryczy. Jonasz bardzo się ucieszył [tym] krzewem. (Jon 4, 6)

 

– słuchanie Boga i przestrzeganie Jego przykazań i napomnień:

⁹ …nakazy Pana słuszne – radują serce; przykazanie Pana jaśnieje i oświeca oczy. (Ps 19, 9)

⁹ Jest moją radością, mój Boże, czynić Twoją wolę, a Prawo Twoje mieszka w moim wnętrzu». (Ps 40, 9)

¹¹ Sprawiedliwy weseli się w Panu, do Niego się ucieka, a wszyscy prawego serca się chlubią. (Ps 64, 11)

¹⁴ Cieszę się z drogi Twych upomnień jak z wszelkiego bogactwa. ¹⁵ Będę rozmyślał o Twych postanowieniach i ścieżki Twoje rozważał. ¹⁶ Będę się radował z Twych ustaw: słów Twoich nie zapomnę. (…) ³⁵ Prowadź mię ścieżką Twoich przykazań, bo ja się nimi raduję. (…) ⁴⁷ I będę się weselił z Twoich przykazań, które miłuję. (…) ⁷⁴ Bojący się Ciebie widzą mnie i cieszą się, bo pokładam ufność w Twoim słowie. (…) ¹¹¹ Napomnienia Twoje są moim dziedzictwem na wieki, bo są radością mojego serca. (…) ¹⁶² Raduje się z mów Twoich jak ten, co zdobył wielki łup. (Ps 119, 14-16.35.47.74.111.162)

¹⁶ Ilekroć otrzymywałem Twoje słowa, pochłaniałem je, a Twoje słowo stawało się dla mnie rozkoszą i radością serca mego. Bo imię Twoje zostało wezwane nade mną, Panie, Boże Zastępów! (Jr 15, 16)

 

– pielgrzymki i podążanie do miejsc Mu poświęconych oraz przebywanie w nich (i generalnie tam, gdzie możemy czuć się bezpiecznie):

²³ Zabrał też [Szymon] ludzi, którzy mieszkali w Galilei i w Arbattach, razem z żonami i dziećmi, i ze wszystkim, co było ich własnością, i przyprowadził ich z wielką radością do Judei. (…) ⁵⁴ Z największą radością weszli na górę Syjon i przyprowadzili [zwierzęta] na całopalenia, bo nikt z nich nie zginął, aż powrócili w pokoju. (1 Mch 5, 23.54)

⁵ Gdy wspominam o tym, rozrzewnia się dusza moja we mnie, ponieważ wstępowałem do przedziwnego namiotu, do domu Bożego, wśród głosów radości i dziękczynienia w świątecznym orszaku. (Ps 42, 5)

⁴ I przystąpię do ołtarza Bożego, do Boga, który jest moim weselem. Radośnie będę Cię chwalił przy wtórze harfy, Boże, mój Boże! (Ps 43, 4)

¹⁶ Przywodzą je z radością i z uniesieniem, przyprowadzają do pałacu króla. (Ps 45, 16)

³ Dusza moja pragnie i tęskni do przedsieni Pańskich. Moje serce i ciało radośnie wołają do Boga żywego. (Ps 84, 3)

¹ Pieśń stopni. Dawidowa. Uradowałem się, gdy mi powiedziano: «Pójdziemy do domu Pańskiego!» (Ps 122, 1)

⁴ O jedno proszę Pana, tego poszukuję: bym w domu Pańskim przebywał po wszystkie dni mego życia, abym zażywał łaskawości Pana, stale się radował Jego świątynią. ⁵ Albowiem On przechowa mnie w swym namiocie w dniu nieszczęścia, ukryje mnie w głębi swego przybytku, wydźwignie mnie na skałę. ⁶ Już teraz głowa moja się podnosi nad nieprzyjaciół, co wokół mnie stoją. Złożę w Jego przybytku ofiary radości, zaśpiewam i zagram Panu. (Ps 27, 4-6)

⁷ Wejdźmy do Jego mieszkania, padnijmy przed podnóżkiem stóp Jego! ⁸ Wyrusz, o Panie, na miejsce Twego odpocznienia, Ty i Twoja arka pełna chwały! ⁹ Niech się kapłani Twoi odzieją w sprawiedliwość, a Twoi czciciele niech się radują! (…) ¹³ Pan bowiem wybrał Syjon, tej siedziby zapragnął dla siebie: ¹⁴ «To jest miejsce mego odpoczynku na wieki, tu będę mieszkał, bo tego pragnąłem dla siebie. ¹⁵ Będę szczodrze błogosławił jego zasobom, jego ubogich nasycę chlebem. ¹⁶ Jego kapłanów odzieję zbawieniem, a ci, którzy go prawdziwie miłują, będą się radować. (Ps 132, 7-9.13-16)

 

– tęsknimy za radością z tym związaną, kiedy jesteśmy jej pozbawieni:

¹ Nad rzekami Babilonu – tam myśmy siedzieli i płakali, kiedyśmy wspominali Syjon. ² Na topolach tamtej krainy zawiesiliśmy nasze harfy. ³ Bo tam żądali od nas pieśni ci, którzy nas uprowadzili, pieśni radości ci, którzy nas uciskali: «Zaśpiewajcie nam jakąś z pieśni syjońskich!» ⁴ Jakże możemy śpiewać pieśń Pańską w obcej krainie? ⁵ Jeruzalem, jeśli zapomnę o tobie, niech uschnie moja prawica! ⁶ Niech język mi przyschnie do podniebienia, jeśli nie będę pamiętał o tobie, jeśli nie postawię Jeruzalem ponad największą moją radość. (Ps 137, 1-6)

 

– radością jest też budowanie miejsc świętych i dbanie o nie:

⁸ Potem Pan skierował do mnie to słowo: ⁹ «Ręce Zorobabela położyły fundamenty tego domu i jego ręce go dokończą. Po tym poznacie, że Pan Zastępów posłał mnie do was. ¹⁰ Bo któż by lekceważył chwilę skromnego początku, skoro z radością patrzą na pion ołowiany w ręku Zorobabela. Siedem owych [lamp] to oczy Pana, które przypatrują się całej ziemi». (Za 4, 8-10)

 

– życie wiarą:

³⁴ [Strażnik więzienia] Wprowadził ich też do swego mieszkania, zastawił stół i razem z całym domem cieszył się bardzo, że uwierzył Bogu. (Dz 16, 34)

²⁴ Nie żeby okazać nasze władztwo nad wiarą wasza, bo przecież jesteśmy współtwórcami radości waszej; wiarą bowiem stoicie. (2 Kor 1, 24)

¹³ Cieszę się przeto owym duchem wiary, według którego napisano: Uwierzyłem, dlatego przemówiłem; my także wierzymy i dlatego mówimy, ¹⁴ przekonani, że Ten, który wskrzesił Jezusa, z Jezusem przywróci życie także nam i stawi nas przed sobą razem z wami. (2 Kor 4, 13-14)

²⁵ A ufny w to, wiem, że pozostanę, i to pozostanę nadal dla was wszystkich, dla waszego postępu i radości w wierze, ²⁶ aby rosła wasza duma w Chrystusie przez mnie, przez moją ponowną obecność u was. (Flp 1, 25-26)

¹² Z radością dziękujcie Ojcu, który was uzdolnił do uczestnictwa w dziale świętych w światłości. (Kol 1, 12)

 

– i generalnie życie w obecności Boga i dostrzeganie Jego działania:

⁶⁶ Dnia zaś ósmego odprawił lud, który błogosławiąc królowi, rozszedł się do swoich namiotów radośnie i z wdzięcznym sercem za te wszystkie dobrodziejstwa, które Pan wyświadczył swemu słudze, Dawidowi, oraz swemu ludowi, Izraelowi. (1 Krl 8, 66)

¹⁵ I wszedł Tobiasz do domu, ciesząc się i wielbiąc Boga na cały głos. Potem opowiedział Tobiasz ojcu, że podróż swoją odbył szczęśliwie i że przyniósł pieniądze, oraz jak wziął za żonę Sarę, córkę Raguela. A oto i ona przybliża się i jest już blisko bramy Niniwy. ¹⁶ I Tobiasz starszy, ciesząc się i wielbiąc Boga, wyszedł na spotkanie swej synowej do bramy Niniwy. A mieszkańcy Niniwy ożywili się bardzo, gdy go ujrzeli, jak porusza się i kroczy, ile sił, nie prowadzony za rękę przez nikogo. A Tobiasz rozgłaszał przed nimi, że Bóg zmiłował się nad nim i otworzył mu oczy. (Tb 11, 16)

²² Wielki jest Bóg w swej wszechmocy, któż takim mistrzem jak On? ²³ Kto Jego drogę chce zganić? Kto powie: "Źle uczyniłeś"? ²⁴ Staraj się chwalić Jego dzieła, gdy o nich się pieśni układa. ²⁵ Ogląda je każdy z radością, choć widzi je tylko z daleka. (Hi 36, 22-25)

²¹ W Nim przeto raduje się nasze serce, ufamy Jego świętemu imieniu. (Ps 33, 21)

¹⁶ Szczęśliwy lud, co umie się radować: chodzi, o Panie, w świetle Twego oblicza. ¹⁷ Cieszą się zawsze Twoim imieniem, wywyższa ich Twoja sprawiedliwość. (Ps 89, 16-17)

⁵ Bo rozradowałeś mnie, Panie, Twoimi czynami, cieszę się dziełami rąk Twoich. (Ps 92, 5)

³³ Póki mego życia, chcę śpiewać Panu i grać mojemu Bogu, póki mi życia starczy. ³⁴ Niech miła Mu będzie pieśń moja, będę radował się w Panu. (Ps 104, 33-34)

⁷ Przekazują pamięć o Twej wielkiej dobroci i radują się Twą sprawiedliwością. (Ps 145, 7)

²⁰ Wtedy on [Szymon, arcykapłan] schodząc, wyciągał swe ręce nad całym zgromadzeniem synów Izraela, aby dać swymi wargami błogosławieństwo Pana, i by się radować Jego imieniem. (Syr 50, 20)

¹⁵ Oto Ja przemieniam cię w młockarskie sanie, nowe, o podwójnym rzędzie zębów: ty zmłócisz i wykruszysz góry, zmienisz pagórki w drobną sieczkę; ¹⁶ ty je przewiejesz, a wicher je porwie i trąba powietrzna rozmiecie. Ty natomiast rozradujesz się w Panu, chlubić się będziesz w Świętym Izraela. (Iz 41, 15-16)

¹² O tak, z weselem wyjdziecie i w pokoju was przyprowadzą. Góry i pagórki przed wami podniosą radosne okrzyki, a wszystkie drzewa polne klaskać będą w dłonie. (Iz 55, 12)

¹ Duch Pana Boga nade mną, bo Pan mnie namaścił. Posłał mnie, by głosić dobrą nowinę ubogim, by opatrywać rany serc złamanych, by zapowiadać wyzwolenie jeńcom i więźniom swobodę; ² aby obwieszczać rok łaski Pańskiej, i dzień pomsty naszego Boga; aby pocieszać wszystkich zasmuconych, ³ <by rozweselić płaczących na Syjonie>, aby im wieniec dać zamiast popiołu, olejek radości zamiast szaty smutku, pieśń chwały zamiast zgnębienia na duchu. Nazwą ich terebintami sprawiedliwości, szczepieniem Pana dla Jego rozsławienia. (…) ¹⁰ «Ogromnie się weselę w Panu, dusza moja raduje się w Bogu moim, bo mnie przyodział w szaty zbawienia, okrył mnie płaszczem sprawiedliwości, jak oblubieńca, który wkłada zawój, jak oblubienicę strojną w swe klejnoty. (Iz 61, 1-3.10)

⁷ Efraim będzie podobny do mocarza, serce się w nim rozweseli jak gdyby od wina – ich synowie będą to oglądać z radością i serce ich rozraduje się w Panu. (Za 10, 7)

¹⁵ Jezus im rzekł: «Czy goście weselni mogą się smucić, dopóki pan młody jest z nimi? Lecz przyjdzie czas, kiedy zabiorą im pana młodego, a wtedy będą pościć. (Mt 9, 15; podobnie: Mk 2, 19; Łk 5, 34)

⁵ Gdy Jezus przyszedł na to miejsce, spojrzał w górę i rzekł do niego: «Zacheuszu, zejdź prędko, albowiem dziś muszę się zatrzymać w twoim domu». ⁶ Zeszedł więc z pośpiechem i przyjął Go rozradowany. (Łk 19, 5-6)

(scenę z Zacheuszem rozważaliśmy już nieco w pierwszym wpisie o emocjach)

⁵⁶ Abraham, ojciec wasz, rozradował się z tego, że ujrzał mój dzień – ujrzał [go] i ucieszył się». (J 8, 56)

¹⁹ Wieczorem owego pierwszego dnia tygodnia, tam gdzie przebywali uczniowie, gdy drzwi były zamknięte z obawy przed Żydami, przyszedł Jezus, stanął pośrodku i rzekł do nich: «Pokój wam!» ²⁰ A to powiedziawszy, pokazał im ręce i bok. Uradowali się zatem uczniowie ujrzawszy Pana. (J 20, 19-20)

³¹ A Kościół cieszył się pokojem w całej Judei, Galilei i Samarii. Rozwijał się i żył bogobojnie, i napełniał się pociechą Ducha Świętego. (Dz 9, 31)

²³ Gdy on [Barnaba] przybył i zobaczył działanie łaski Bożej, ucieszył się i zachęcał wszystkich, aby całym sercem wytrwali przy Panu; (Dz 11, 23)

 

Myśl o Bożej radości obecnej w innych poza człowiekiem Jego stworzeniach (m.in. w gwiazdach, aniołach, słońcu, rzekach, pastwiskach, wzgórzach, stepach, a nawet kłach dzikich zwierząt, skorpionach i żmijach) znajdziemy w: 1 Krn 16, 31-33; Hi 38, 4-7; Hi 39, 19-22; Ps 19, 6; Ps 46, 5; Ps 48, 3.12; Ps 65, 13-14; Ps 89, 13; Ps 96, 11-13; Ps 97, 1; Ps 98, 7; Iz 35, 1-2; Iz 42, 10-11; Iz 49, 13; Iz 55, 12; Ba 3, 34-35; Syr 39, 30-31;

 

Taką radość daje nam poczucie obecności Boga objawiającego się także w różnych znakach zewnętrznych:

¹³ W Bet-Szemesz na równinie odbywały się żniwa pszenicy. Podniósłszy oczy żniwiarze dostrzegli Arkę i uradowali się jej widokiem. (1 Sm 6, 13)

¹² Doniesiono królowi Dawidowi: «Pan obdarzył błogosławieństwem rodzinę Obed-Edoma i całe jego mienie z powodu Arki Bożej». Poszedł więc Dawid i sprowadził z wielką radością Arkę Bożą z domu Obed-Edoma do Miasta Dawidowego. (2 Sm 6, 12)

²⁵ Wówczas to Dawid i starsi Izraela oraz wodzowie z wielką radością poszli, aby przenieść Arkę Przymierza Pańskiego z domu Obed-Edoma. (1 Krn 15, 25)

¹⁰ Gdy ujrzeli gwiazdę, bardzo się uradowali. (Mt 2, 10)

 

W tym w oczywisty sposób nadprzyrodzonych:

²⁴ Ogień wyszedł od Pana i strawił ofiarę całopalną razem z częściami tłustymi na ołtarzu. Widząc to cały lud krzyknął z radości i upadł na twarz. (Kpł 9, 24)

²⁸ Tego, który dopiero co w licznym otoczeniu i z liczną strażą wszedł do skarbca, o którym była mowa poprzednio, niesiono, gdyż sam sobie nie mógł nic poradzić. Wyraźnie przy tym poznano Bożą moc. ²⁹ Gdy więc on dzięki Bożemu działaniu leżał niemy oraz pozbawiony nadziei i ratunku, ³⁰ tamci błogosławili Pana, który ponad oczekiwanie wsławił swoją świątynię. Świątynia zaś, która krótko przedtem był pełna przestrachu i przerażenia, napełniła się radością i szczęściem dzięki objawieniu się wszechmocnego Pana. (2 Mch 3, 28-30)

⁷ A idźcie szybko i powiedzcie Jego uczniom: Powstał z martwych i oto udaje się przed wami do Galilei. Tam Go ujrzycie. Oto, co wam powiedziałem». ⁸ Pośpiesznie więc oddaliły się od grobu, z bojaźnią i wielką radością, i biegły oznajmić to Jego uczniom. (Mt 28, 7-8)

¹⁷ Na te słowa wstyd ogarnął wszystkich Jego przeciwników, a lud cały cieszył się ze wszystkich wspaniałych czynów, dokonywanych przez Niego. (Łk 13, 17)

³⁷ Zbliżał się już do zboczy Góry Oliwnej, kiedy całe mnóstwo uczniów poczęło wielbić radośnie Boga za wszystkie cuda, które widzieli. (Łk 19, 37)

⁵⁰ Potem wyprowadził ich ku Betanii i podniósłszy ręce błogosławił ich. ⁵¹ A kiedy ich błogosławił, rozstał się z nimi i został uniesiony do nieba. ⁵² Oni zaś oddali Mu pokłon i z wielką radością wrócili do Jerozolimy, ⁵³ gdzie stale przebywali w świątyni, błogosławiąc Boga. (Łk 24, 50-53)

⁴ Ci, którzy się rozproszyli, głosili w drodze słowo. ⁵ Filip przybył do miasta Samarii i głosił im Chrystusa. ⁶ Tłumy słuchały z uwagą i skupieniem słów Filipa, ponieważ widziały znaki, które czynił. ⁷ Z wielu bowiem opętanych wychodziły z donośnym krzykiem duchy nieczyste, wielu też sparaliżowanych i chromych zostało uzdrowionych. ⁸ Wielka radość zapanowała w tym mieście. (…) ³⁸ I kazał zatrzymać wóz, i obaj, Filip i dworzanin, zeszli do wody. I ochrzcił go. ³⁹ A kiedy wyszli z wody, Duch Pański porwał Filipa i dworzanin już nigdy go nie widział. Jechał zaś z radością swoją drogą. (Dz 8, 4-8.38-39)

⁹ Pewien młodzieniec, imieniem Eutych, siedział na oknie pogrążony w głębokim śnie. Kiedy Paweł przedłużał przemówienie, zmorzony snem spadł z trzeciego piętra na dół. Podniesiono go martwego. ¹⁰ Paweł zeszedł, przypadł do niego i wziął go w ramiona: «Nie trwóżcie się – powiedział – bo on żyje». ¹¹ I wszedł na górę, łamał chleb i spożywał, a mówił jeszcze długo, bo aż do świtania. ¹² Potem wyruszył w drogę. A chłopca przyprowadzono żywego ku niemałej radości [zebranych]. (Dz 20, 9-12)

 

Radowanie się w Panu prowadzi do doświadczenia Jego pomocy i spełnienia pragnień – dlatego też nasza modlitwa powinna być radosna:

²¹ Potem, poradziwszy się ludu, ustanowił śpiewaków dla Pana, by idąc w świętych szatach przed zbrojnymi wysławiali Go śpiewając: Wysławiajcie Pana, albowiem na wieki jest Jego łaskawość. ²² W czasie kiedy rozpoczęli wznosić okrzyki radości i uwielbienia, Pan zastawił zasadzkę na Ammonitów, Moabitów i mieszkańców góry Seir, wkraczających przeciw Judzie, tak iż się wzajemnie pobili. (2 Krn 20, 21-22)

⁴ Raduj się w Panu, a On spełni pragnienia twego serca. (Ps 37, 4)

⁴ Wychodzisz naprzeciw tych, co radośnie pełnią sprawiedliwość i pamiętają o Twych drogach. Oto Tyś zawrzał gniewem, bośmy grzeszyli przeciw Tobie od dawna i byliśmy zbuntowani. (Iz 64, 4)

³ Dziękuję Bogu mojemu, ilekroć was wspominam – ⁴ zawsze w każdej modlitwie, zanosząc ją z radością za was wszystkich – ⁵ z powodu waszego udziału w [szerzeniu] Ewangelii od pierwszego dnia aż do chwili obecnej. (Flp 1, 3-5)

 

A radowanie się z wspaniałości Boga sprawia, że zaprasza On nas do swoich dzieł – czyni z nas swoich wojowników:

³ Ja dałem rozkaz moim poświęconym; z powodu mego gniewu zwołałem moich wojowników, radujących się z mej wspaniałości. (Iz 13, 3)

 

Takie pełne bycie z Bogiem sprawia, że przestają nas cieszyć inne rzeczy:

²⁵ Kogo prócz Ciebie mam w niebie? Gdy jestem z Tobą, nie cieszy mnie ziemia. (Ps 73, 25)

 

Bo poznanie Boga i bycie blisko Niego prowadzi do pełnej radości:

¹⁰ Jeśli będziecie zachowywać moje przykazania, będziecie trwać w miłości mojej, tak jak Ja zachowałem przykazania Ojca mego i trwam w Jego miłości. ¹¹ To wam powiedziałem, aby radość moja w was była i aby radość wasza była pełna. (J 15, 10-11)

²³ W owym zaś dniu o nic Mnie nie będziecie pytać. Zaprawdę, zaprawdę, powiadam wam: O cokolwiek byście prosili Ojca, da wam w imię moje. ²⁴ Do tej pory o nic nie prosiliście w imię moje: Proście, a otrzymacie, aby radość wasza była pełna. (J 16, 23-24)

¹³ Ale teraz idę do Ciebie i tak mówię, będąc jeszcze na świecie, aby moją radość mieli w sobie w całej pełni. (J 17, 13)

¹ [To wam oznajmiamy], co było od początku, cośmy usłyszeli o Słowie życia, co ujrzeliśmy własnymi oczami, na co patrzyliśmy i czego dotykały nasze ręce – ² bo życie objawiło się. Myśmy je widzieli, o nim świadczymy i głosimy wam życie wieczne, które było w Ojcu, a nam zostało objawione – ³ oznajmiamy wam, cośmy ujrzeli i usłyszeli, abyście i wy mieli współuczestnictwo z nami. A mieć z nami współuczestnictwo znaczy: mieć je z Ojcem i Jego Synem Jezusem Chrystusem. ⁴ Piszemy to w tym celu, aby nasza radość była pełna. (1 J 1, 1-4)

¹² Wiele mógłbym wam napisać, ale nie chciałem użyć karty i atramentu. Lecz mam nadzieję, że do was przybędę i osobiście z wami porozmawiam, aby radość nasza była pełna. (2 J 1, 12)

 

I wtedy On też jest w pełni radosny:

²⁹ Ten, kto ma oblubienicę, jest oblubieńcem; a przyjaciel oblubieńca, który stoi i słucha go, doznaje najwyższej radości na głos oblubieńca. Ta zaś moja radość doszła do szczytu. (J 3, 29)

 

Bo generalnie dzieła Pana, które Go wychwalają i radują się z Nim sprawiają, że On także jest radosny:

³¹ Niech chwała Pana trwa na wieki: niech Pan się raduje z dzieł swoich. (Ps 104, 31)

⁵ Bo jak młodzieniec poślubia dziewicę, tak twój Budowniczy ciebie poślubi, i jak oblubieniec weseli się z oblubienicy, tak Bóg twój tobą się rozraduje. (Iz 62, 5)

 

Bóg cieszy się, kiedy może nas wspierać, np. w walce z naszymi wrogami:

⁸ Bóg przemówił w swojej świątyni: «Będę się radował i podzielę Sychem, a dolinę Sukkot wymierzę. ⁹ Do Mnie należy Gilead, do Mnie Manasses, Efraim jest szyszakiem mej głowy, Juda moim berłem, ¹⁰ Moab jest dla Mnie misą do mycia, na Edom but mój rzucę, nad Filisteą będę triumfował». (Ps 60, 8-10)

 

Bóg nie cieszy się za to ze zguby żyjących i raduje, kiedy oni się odnajdują:

¹³ Bo śmierci Bóg nie uczynił i nie cieszy się ze zguby żyjących. (Mdr 1, 13)

¹³ A jeśli mu się uda ją odnaleźć, zaprawdę, powiadam wam: cieszy się nią bardziej niż dziewięćdziesięciu dziewięciu tymi, które się nie zabłąkały. (Mt 18, 13)

⁴ «Któż z was, gdy ma sto owiec, a zgubi jedną z nich, nie zostawia dziewięćdziesięciu dziewięciu na pustyni i nie idzie za zgubioną, aż ją znajdzie? ⁵ A gdy ją znajdzie, bierze z radością na ramiona ⁶ i wraca do domu; sprasza przyjaciół i sąsiadów i mówi im: "Cieszcie się ze mną, bo znalazłem owcę, która mi zginęła". ⁷ Powiadam wam: Tak samo w niebie większa będzie radość z jednego grzesznika, który się nawraca, niż z dziewięćdziesięciu dziewięciu sprawiedliwych, którzy nie potrzebują nawrócenia. ⁸ Albo jeśli jakaś kobieta, mając dziesięć drachm, zgubi jedną drachmę, czyż nie zapala światła, nie wymiata domu i nie szuka starannie, aż ją znajdzie? ⁹ A znalazłszy ją, sprasza przyjaciółki i sąsiadki i mówi: "Cieszcie się ze mną, bo znalazłam drachmę, którą zgubiłam". ¹⁰ Tak samo, powiadam wam, radość powstaje u aniołów Bożych z jednego grzesznika, który się nawraca». (…) ³² A trzeba się weselić i cieszyć z tego, że ten brat twój był umarły, a znów ożył, zaginął, a odnalazł się"». (Łk 15, 4-10.32)

³ Wysłani przez Kościół szli przez Fenicję i Samarię, sprawiając wielką radość braciom opowiadaniem o nawróceniu pogan. (Dz 15, 3)

 

Rembrandt. Powrót syna marnotrawnego (ok. 1668)
Ermitaż, Petersburg (wikimedia.org)
Łk 15, 20

 

Ani też z formalizmu religijnego, czyli po prostu hipokryzji:

¹⁸ Ty się bowiem nie radujesz ofiarą i nie chcesz całopaleń, choćbym je dawał. ¹⁹ Moją ofiarą, Boże, duch skruszony, nie gardzisz, Boże, sercem pokornym i skruszonym. (Ps 51, 18-19)

¹⁵ Czego chce oblubienica moja w mym domu? Wypełniłaś swój plan przewrotny. Czy modlitwy i mięso ofiarne mogą odwrócić od ciebie twoje nieszczęście, tak że się kiedyś uradujesz? (Jr 11, 15)

 

Natomiast grzech oddziela nas od radości, jaką daje bycie blisko Boga:

¹⁵ Jeśli nie usłuchasz głosu Pana, Boga swego, i nie wykonasz pilnie wszystkich poleceń i praw, które ja dzisiaj tobie daję, spadną na ciebie wszystkie te przekleństwa i dotkną cię. (…) ⁴⁷ Zamiast służyć Panu, Bogu twemu, w radości i dobrym sercem, mając obfitość wszystkiego – ⁴⁸ w głodzie, w pragnieniu, w nagości i w największej nędzy będziesz służył swoim wrogom, których Pan naśle na ciebie. On położy na twój kark żelazne jarzmo, aż do zupełnej twej zagłady. (Pwt 28, 15.47-48)

¹⁹ Synowie Jechoniasza nie uczestniczyli jednak w radości, jaka była udziałem ludzi z Bet-Szemesz, gdy przyszli zobaczyć Arkę Pańską. Dlatego zabił On siedemdziesięciu ludzi spośród nich. Lud zasmucił się, ponieważ Pan dotknął ich wielką plagą. (1 Sm 6, 19)

⁸ W czym grzesznik ma ufać, gdy skończy, gdy Bóg zabierze mu duszę? ⁹ Czyż Bóg wysłucha jego wołania, gdy spadnie na niego nieszczęście? ¹⁰ Czy może się cieszyć Wszechmocnym, choć wzywałby Boga co chwila? (Hi 27, 8-10)

³⁰ Albowiem synowie Judy czynili nieprawość przed moimi oczami – wyrocznia Pana – umieścili swe obrzydliwe bożki w domu, nad którym wzywano mojego imienia, aby go zbezcześcić. (…) ³⁴ I sprawię, że zniknie z miast judzkich i z ulic Jerozolimy głos wesela, głos radości, nawoływanie oblubieńca i oblubienicy, bo pustynią stanie się ziemia. (Jr 7, 30.34)

³⁰ Znam dobrze jego zarozumiałość – wyrocznia Pana – nieprawdziwość jego mów, nieszczerość tego, co czynią. (…) ³³ Ustała radość i uciecha w sadzie i w ziemi Moab. Skończyło się wino w tłoczniach, nikt go nie wytłacza; pieśń radosna nie jest już pieśnią wesela. (Jr 48, 30.33)

 

Podobne fragmenty: Jr 16, 9; Jr 25, 10; Ba 2, 23; Jl 1, 12.16, Mi 1, 16

 

Bóg chce, żebyśmy żyli w pełnej radości i dlatego zaprasza nas do upamiętniania Jego dzieł w postaci radosnych świąt:

⁴⁰ Weźcie sobie pierwszego dnia owoce pięknych drzew, liście palmowe, gałązki gęstych drzew i wierzb nadrzecznych. Będziecie się weselić przed Panem, Bogiem waszym, przez siedem dni. (Kpł 23, 40)

¹³ Będziesz obchodził Święto Namiotów przez siedem dni po zebraniu plonów z twego klepiska i tłoczni. ¹⁴ W to święto będziesz się radował ty, syn twój i córka, sługa twój i niewolnica, a także lewita, obcy, sierota i wdowa, którzy żyją w twoich murach. ¹⁵ Przez siedem dni będziesz świętować ku czci Pana, Boga swego, w miejscu, które sobie obierze Pan, za to, że ci błogosławi Pan, Bóg twój, we wszystkich twoich zbiorach, w każdej pracy twych rąk, i abyś był pełen radości. (Pwt 16, 13-15)

²¹ Izraelici, którzy znaleźli się w Jerozolimie, obchodzili Święto Przaśników przez siedem dni, wśród wielkiej radości, a kapłani i lewici codziennie wysławiali Pana pieniami ze wszystkich swych sił. (..) ²³ Następnie całe zgromadzenie uchwaliło świętować jeszcze siedem dni i tak spędzono jeszcze siedem dni i tak spędzono jeszcze siedem dni wśród radości. (…) ²⁵ Całe zgromadzenie Judy, kapłani i lewici oraz całe zgromadzenie przybyłych z Izraela, dalej przychodnie, którzy nadeszli z kraju, oraz ci, którzy przebywali w Judzie – pełni byli radości. ²⁶ W Jerozolimie zapanowała radość tak wielka, jakiej nie było w Jerozolimie od czasów Salomona, syna Dawida, króla izraelskiego. (2 Krn 30, 21.23.25-26)

¹⁶ I Izraelici: kapłani, lewici i reszta wysiedleńców radośnie obchodzili poświęcenie tego domu Bożego. (…) ²² I przez siedem dni radośnie obchodzili Święto Przaśników, gdyż Pan rozradował ich, zwracając serce króla Aszszuru ku nim, by ich wspierał przy pracy około domu Boga, Boga izraelskiego. (Ezd 6, 16.22)

¹⁰ I rzekł im Nehemiasz: «Idźcie, spożywajcie potrawy świąteczne i pijcie napoje słodkie – poślijcie też porcje temu, który nic gotowego nie ma: albowiem poświęcony jest ten dzień Panu naszemu. A nie bądźcie przygnębieni, gdyż radość w Panu jest waszą ostoją». (…) ¹⁷ Tak więc cała społeczność, to jest ci, którzy wrócili z niewoli, uczyniła szałasy, i oni mieszkali w szałasach – choć nie uczynili tak Izraelici od dni Jozuego, syna Nuna, aż do owego dnia; i panowała bardzo wielka radość. (Ne 8, 10.17)

¹⁹ Dlatego Żydzi mieszkający w miastach obchodzą dzień czternastego Adar jako dzień radości i ucztowania, i dzień zabawy oraz wzajemnego posyłania sobie darów z żywności. ²⁰ A Mardocheusz opisał te wypadki i rozesłał listy do wszystkich Żydów, którzy byli we wszystkich państwach króla Aswerusa, blisko i daleko, ²¹ aby im wydać polecenie, że mają obchodzić jako święto dzień czternasty w miesiącu Adar i piętnasty w nim – z roku na rok – ²² jako dni, w których Żydzi uwolnili się od nieprzyjaciół, i miesiąc, który obrócił się im ze smutku w radość i z żałoby stał się dla nich dniem wesela, aby obchodzili je jako dni ucztowania i wesela, posyłając innym coś z zapasów żywności, a ubogim dary. (Est 9, 19-22)

^3k I będą dla nich owe dni w miesiącu Adar, czternastego i piętnastego tegoż miesiąca, dniami zgromadzenia i radości, i wesołości przed obliczem Boga według pokoleń na wieki w Jego narodzie izraelskim». (Est 10, 3k)

⁵⁶ Przez osiem dni obchodzili poświęcenie ołtarza, a przy tym pełni radości składali całopalenia, ofiary pojednania i uwielbienia. ⁵⁷ Fasadę świątyni ozdobili złotymi wieńcami i małymi tarczami, odbudowali bramy i pomieszczenia dla kapłanów i drzwi do nich pozakładali, ⁵⁸ a między ludem panowała bardzo wielka radość z tego powodu, że skończyła się hańba, którą sprowadzili poganie. ⁵⁹ Juda zaś, jego bracia i całe zgromadzenie Izraela postanowili, że uroczystość poświęcenia ołtarza będą z weselem i radością obchodzili z roku na rok przez osiem dni, począwszy od dnia dwudziestego piątego miesiąca Kislew. (1 Mch 4, 56-59)

⁴⁸ Lud zaś bardzo się uradował, a dzień ten obchodził jako dzień wielkiej radości. ⁴⁹ Postanowiono też, żeby corocznie ten dzień obchodzić uroczyście dnia trzynastego Adar. (1 Mch 7, 48-49)

⁵¹ Dnia dwudziestego trzeciego miesiąca drugiego roku sto siedemdziesiątego pierwszego weszli do zamku przy śpiewie pieśni, z palmowymi gałęziami w rękach. Grano na harfach, na cymbałach, na lirach, [śpiewano] hymny i pieśni, bo wielki nieprzyjaciel został usunięty spośród Izraela. ⁵² Szymon postanowił, że ten dzień będzie się obchodziło każdego roku z radością. Potem umocnił on świątynną górę, która jest obok zamku, i zamieszkał tam razem ze swoimi ludźmi. (1 Mch 13, 51-52)

⁶ Z radością obchodzili uroczystość przez osiem dni na wzór Święta Namiotów, przypominając sobie, jak krótko przedtem Święto Namiotów obchodzili w górach i w grotach na podobieństwo dzikich zwierząt. (2 Mch 10, 6)

 

I dlatego generalnie w Piśmie Świętym jest bardzo dużo zachęt do przeżywania radości z Panem i wyrażania jej na zewnątrz, np. przez okrzyki, oklaski, grę na instrumentach czy śpiew:

¹⁰ Szczyćcie się świętym Jego imieniem, niech się weseli serce szukających Pana! (1 Krn 16, 10, również Ps 105, 3)

³¹ Niech cieszy się niebo i ziemia raduje. Mówcie wśród pogan: «Pan jest królem». ³² Niech szumi morze i co je napełnia, niech się weselą pola i wszystko, co na nich. ³³ Niech tak się uradują drzewa leśne w obliczu Pana, bo nadchodzi, aby rządzić ziemią. (1 Krn 16, 31-33, również Ps 96, 11-13)

⁴¹ A teraz powstań, Panie Boże, i zamieszkaj Ty oraz Arka Twej potęgi. Kapłani Twoi, Panie Boże, niech przyobleką się w zbawienie, a czciciele Twoi niechaj się radują szczęściem. (2 Krn 6, 41)

¹² A wszyscy, którzy się do Ciebie uciekają, niech się cieszą, niech się weselą na zawsze! Osłaniaj ich, niech cieszą się Tobą, ci, którzy imię Twe miłują. (Ps 5, 12)

¹¹ Cieszcie się sprawiedliwi i weselcie w Panu, wszyscy o prawym sercu, wznoście radosne okrzyki! (Ps 32, 11)

¹ Sprawiedliwi, wołajcie radośnie na cześć Pana, prawym przystoi pieśń chwały. (Ps 33, 1)

⁶ Spójrzcie na Niego, promieniejcie radością, a oblicza wasze nie zaznają wstydu. (Ps 34, 6)

² Wszystkie narody, klaskajcie w dłonie, wykrzykujcie Bogu radosnym głosem, (…) ⁶ Wstąpił Bóg wśród radosnych okrzyków, Pan przy dźwięku trąby. (Ps 47, 2.6)

² Wielki jest Pan i godzien wielkiej chwały w mieście Boga naszego. Góra Jego święta, ³ wspaniałe wzgórze, radością jest całej ziemi; góra Syjon, kraniec północy, jest miastem wielkiego Króla. (…) ¹² Niech się weseli góra Syjon, niech się radują córki Judy z powodu Twoich wyroków! (Ps 48, 2-3.12)

¹² A król niech się raduje w Bogu, niech chlubi się każdy, który nań przysięga, tak niech się zamkną usta mówiących kłamliwie. (Ps 63, 12)

¹ Kierownikowi chóru. Pieśń. Psalm. Sławcie Boga z radością, wszystkie ziemie, ² opiewajcie chwałę Jego imienia, cześć Mu świetną oddajcie! (…) ⁶ Morze na suchy ląd zamienił; pieszo przeszli przez rzekę: wielce Nim się radujmy! (Ps 66, 1-2.6)

⁵ Niech się narody cieszą i weselą, że Ty ludami rządzisz sprawiedliwie i kierujesz narodami na ziemi. (Ps 67, 5)

⁴ A sprawiedliwi się cieszą i weselą przed Bogiem, i radością się rozkoszują. ⁵ Śpiewajcie Bogu, grajcie Jego imieniu; wyrównajcie drogę Temu, co cwałuje na obłokach! Jahwe Mu na imię; radujcie się przed Jego obliczem! (Ps 68, 4-5)

³³ Patrzcie i bądźcie radośni, ubodzy, niech ożyje wasze serce, którzy szukacie Boga. (Ps 69, 33)

⁵ Niech się radują i weselą w Tobie wszyscy, co Ciebie szukają. Niech zawsze mówią: «Bóg jest wielki!» ci, którzy pragną Twojej pomocy. (Ps 70, 5)

²³ Rozradują się moje wargi, gdy będę Ci śpiewał, i dusza moja, którą odkupiłeś. (Ps 71, 23)

² Radośnie śpiewajcie Bogu, naszej Mocy, wykrzykujcie Bogu Jakuba! (Ps 81, 2)

¹ Przyjdźcie, radośnie śpiewajmy Panu, wznośmy okrzyki na cześć Skały naszego zbawienia: ² przystąpmy z dziękczynieniem przed Jego oblicze, radośnie śpiewajmy Mu pieśni! (Ps 95, 1-2)

¹ Pan króluje: wesel się, ziemio, radujcie się, mnogie wyspy! (…) ⁸ Słyszy o tym i cieszy się Syjon i radują się córki Judy z Twoich wyroków, o Panie! (…) ¹¹ Światło wschodzi dla sprawiedliwego i radość dla ludzi prawego serca. ¹² Sprawiedliwi, weselcie się w Panu i wysławiajcie Jego święte imię! (Ps 97, 1.8.11-12)

⁴ Radośnie wykrzykuj na cześć Pana, cała ziemio, cieszcie się i weselcie, i grajcie! ⁵ Śpiewajcie Panu przy wtórze cytry, przy wtórze cytry i przy dźwięku harfy, ⁶ przy trąbach i dźwięku rogu: radujcie się wobec Pana, Króla! ⁷ Niech szumi morze i to, co je napełnia, świat i jego mieszkańcy! ⁸ Niech rzeki klaszczą w dłonie, niech góry razem wołają radośnie ⁹ przed obliczem Pana, bo nadchodzi, <bo nadchodzi> sądzić ziemię. On będzie sądził świat sprawiedliwie i według słuszności – ludy. (Ps 98, 4-9)

¹ Psalm. Dziękczynienie. Wykrzykujcie na cześć Pana, wszystkie ziemie; ² służcie Panu z weselem! Wśród okrzyków radości stawajcie przed Nim! (Ps 100, 1-2)

³ Szczyćcie się Jego świętym imieniem; niech się weseli serce szukających Pana! (…) ⁴³ I wyprowadził lud swój wśród radości, wśród wesela – swoich wybranych. (Ps 105, 3.43)

²⁸ Niech oni złorzeczą, ale Ty błogosław! Niech się zawstydzą powstający na mnie, Twój sługa zaś niechaj się cieszy! (Ps 109, 28)

² Niech Izrael się cieszy swym Stwórcą, niech synowie Syjonu radują się swym Królem. (…) ⁵ Niech się weselą święci wśród chwały, niech się cieszą na swoich sofach! (Ps 149, 2.5)

⁶ Wznoś okrzyki i wołaj z radości, mieszkanko Syjonu, bo wielki jest pośród ciebie Święty Izraela!» (Iz 12, 6)

¹ Niech się rozweselą pustynia i spieczona ziemia, niech się raduje step i niech rozkwitnie! ² Niech wyda kwiaty jak lilie polne, niech się rozraduje, skacząc i wykrzykując z uciechy. Chwałą Libanu ją obdarzono, ozdobą Karmelu i Saronu. Oni zobaczą chwałę Pana, wspaniałość naszego Boga. (Iz 35, 1-2)

¹⁰ Śpiewajcie Panu pieśń nową, chwałę Jego od krańców ziemi! Niech Go sławi morze i co je napełnia, wyspy wraz z ich mieszkańcami! ¹¹ Niech głos podniesie pustynia z miastami, osiedla, które zamieszkuje Kedar. Mieszkańcy Sela niech wznoszą okrzyki, ze szczytów gór niech nawołują radośnie! (Iz 42, 10-11)

¹³ Zabrzmijcie weselem, niebiosa! Raduj się, ziemio! Góry, wybuchnijcie radosnym okrzykiem! Albowiem Pan pocieszył swój lud, zlitował się nad jego biednymi. (Iz 49, 13)

⁹ Zabrzmijcie radosnym śpiewaniem, wszystkie ruiny Jeruzalem! Bo Pan pocieszył swój lud, odkupił Jeruzalem. (Iz 52, 9)

²¹ Nie lękaj się, ziemio! Raduj się i wesel, bo wielkie rzeczy uczynił Pan. ²² Nie lękajcie się, polne zwierzęta, bo zielenią pokryło się pastwisko na stepie, bo drzewa [znów] rodzą owoce, drzewo figowe i krzew winny plon przynoszą. ²³ I wy się weselcie, synowie Syjonu, radujcie się w Panu Bogu waszym, bo dał wam według sprawiedliwości deszcz jesienny i deszcz wiosenny, które wylał na was obficie jak przedtem. (Jl 2, 21-23)

¹⁴ Wyśpiewuj, Córo Syjońska! Podnieś radosny okrzyk, Izraelu! Ciesz się i wesel z całego serca, Córo Jeruzalem! (…) ¹⁷ Pan, twój Bóg jest pośród ciebie, Mocarz – On zbawi, uniesie się weselem nad tobą, odnowi swą miłość, wzniesie okrzyk radości, ¹⁸ <jak w dniu uroczystego święta>. Zabiorę od ciebie niedolę, abyś już nie nosiła brzemienia zniewagi. (So 3, 14.17-18)

¹⁴ Ciesz się i raduj, Córo Syjonu, bo już idę i zamieszkam pośród ciebie – wyrocznia Pana. (Za 2, 14)

⁹ Raduj się wielce, Córo Syjonu, wołaj radośnie, Córo Jeruzalem! Oto Król twój idzie do ciebie, sprawiedliwy i zwycięski. Pokorny – jedzie na osiołku, na oślątku, źrebięciu oślicy. (Za 9, 9)

¹¹ Zresztą, bracia, radujcie się, dążcie do doskonałości, pokrzepiajcie się na duchu, jedno myślcie, pokój zachowujcie, a Bóg miłości i pokoju niech będzie z wami! (2 Kor 13, 11)

¹ W końcu, bracia moi, radujcie się w Panu! Pisanie do was o tym samym nie jest dla mnie uciążliwe, a dla was jest środkiem niezawodnym. (Flp 3, 1)

⁴ Radujcie się zawsze w Panu; jeszcze raz powtarzam: radujcie się! (Flp 4, 4)

¹⁶ Zawsze się radujcie, ¹⁷ nieustannie się módlcie! ¹⁸ W każdym położeniu dziękujcie, taka jest bowiem wola Boża w Jezusie Chrystusie względem was. (1 Tes 5, 16-18)

 

Taka radość możliwa jest nawet pomimo cierpień i prześladowań – ale tylko z Bogiem i dzięki Niemu:

¹⁷ Drzewo figowe wprawdzie nie rozwija pąków, nie dają plonu winnice, zawiódł owoc oliwek, a pola nie dają żywności, choć trzody owiec znikają z owczarni i nie ma wołów w zagrodach. ¹⁸ Ja mimo to w Panu będę się radować, weselić się będę w Bogu, moim Zbawicielu. ¹⁹ Pan Bóg – moja siła, uczyni nogi moje podobne jelenim, wprowadzi mnie na wyżyny. (Ha 3, 17-19)

¹⁸ Niejaki Eleazar, jeden z pierwszych uczonych w Piśmie, mąż już w podeszłym wieku, szlachetnego oblicza, był zmuszony do otwarcia ust i jedzenia wieprzowiny. (…) ³⁰ Mając już pod ciosami umrzeć, westchnął i powiedział: «Bogu, który ma świętą wiedzę, jest jawne to, że mogłem uniknąć śmierci. Jako biczowany ponoszę wprawdzie boleść na ciele, dusza jednak cierpi to z radością, gdyż Jego się boję». (2 Mch 6, 18.30)

⁴¹ A oni odchodzili sprzed Sanhedrynu i cieszyli się, że stali się godni cierpieć dla imienia [Jezusa]. (Dz 5, 41)

⁴⁸ Poganie słysząc to radowali się i wielbili słowo Pańskie, a wszyscy, przeznaczeni do życia wiecznego, uwierzyli. ⁴⁹ Słowo Pańskie rozszerzało się po całym kraju. ⁵⁰ Ale Żydzi podburzyli pobożne a wpływowe niewiasty i znaczniejszych obywateli, wzniecili prześladowanie Pawła i Barnaby i wyrzucili ich ze swoich granic. ⁵¹ A oni otrząsnąwszy na nich pył z nóg, przyszli do Ikonium, ⁵² a uczniów napełniało wesele i Duch Święty. (Dz 13, 48-52)

¹² Weselcie się nadzieją! W ucisku bądźcie cierpliwi, w modlitwie – wytrwali! (Rz 12, 12)

^4a okazujemy się sługami Boga przez wszystko: (…) ¹⁰ jakby smutni, lecz zawsze radośni, jakby ubodzy, a jednak wzbogacający wielu, jako ci, którzy nic nie mają, a posiadają wszystko. (2 Kor 6, 4a.10)

⁴ Z wielką ufnością odnoszę się do was, chlubię się wami bardzo. Pełen jestem pociechy, opływam w radość w każdym ucisku. (2 Kor 7, 4)

¹ Donosimy wam, bracia, o łasce Bożej, jakiej dostąpiły Kościoły Macedonii, ² jak to w dotkliwej próbie ucisku uradowały się bardzo i jak skrajne ich ubóstwo zajaśniało bogactwem prostoty. (2 Kor 8, 1-2)

⁹ Cieszymy się bowiem, gdy my słabi jesteśmy, wy zaś – mocni, i modlimy się o wasze udoskonalenie. (2 Kor 13, 9)

¹⁷ A jeśli nawet krew moja ma być wylana przy ofiarniczej posłudze około waszej wiary, cieszę się i dzielę radość z wami wszystkimi: ¹⁸ a także i wy się cieszcie i dzielcie radość ze mną! (Flp 2, 17-18)

²⁴ Teraz raduję się w cierpieniach za was i ze swej strony w moim ciele dopełniam braki udręk Chrystusa dla dobra Jego Ciała, którym jest Kościół. (Kol 1, 24)

⁶ A wy, przyjmując słowo pośród wielkiego ucisku, z radością Ducha Świętego, staliście się naśladowcami naszymi i Pana, ⁷ by okazać się w ten sposób wzorem dla wszystkich wierzących w Macedonii i Achai. (1 Tes 1, 6-7)

³⁴ Albowiem współcierpieliście z uwięzionymi, z radością przyjęliście rabunek waszego mienia, wiedząc, że sami posiadacie majętność lepszą i trwającą. (Hbr 10, 34)

² Za pełną radość poczytujcie to sobie, bracia moi, ilekroć spadają na was różne doświadczenia. (Jk 1, 2)

⁶ Dlatego radujcie się, choć teraz musicie doznać trochę smutku z powodu różnorodnych doświadczeń. (1 P 1, 6)

¹² Umiłowani! Temu żarowi, który w pośrodku was trwa dla waszego doświadczenia, nie dziwcie się, jakby was spotkało coś niezwykłego, ¹³ ale cieszcie się, im bardziej jesteście uczestnikami cierpień Chrystusowych, abyście się cieszyli i radowali przy objawieniu się Jego chwały. Błogosławieni [jesteście], jeżeli złorzeczą wam z powodu imienia Chrystusa, albowiem Duch chwały, Boży Duch na was spoczywa. (1 P 4, 12-13)

 

A pełna i ostateczna radość czeka nas już po ostatecznym zniszczeniu śmierci (choć wiele z poniższych fragmentów możemy interpretować także, jako radość z doczesnej interwencji Boga):

⁷ Wszyscy synowie Izraela, którzy ocaleją w tych dniach, wspominać będą Boga w prawdzie i zgromadzeni będą razem. I przyjdą do Jerozolimy, i zamieszkają bezpiecznie na wieki w ziemi Abrahama, która zostanie im dana na nowo. I cieszyć się będą ci, którzy miłują Boga w prawdzie, a popełniający grzech i nieprawość znikną z całej ziemi. (Tb 14, 7)

⁷ Kto przyniesie z Syjonu zbawienie Izraela? Gdy Pan odmieni los swego narodu, Jakub się rozraduje, Izrael się ucieszy. (Ps 14, 7, podobnie Ps 53, 7)

⁹ Dlatego się cieszy moje serce, dusza się raduje, a ciało moje będzie spoczywać z ufnością, ¹⁰ bo nie pozostawisz mojej duszy w Szeolu i nie dozwolisz, by wierny Tobie zaznał grobu. ¹¹ Ukażesz mi ścieżkę życia, pełnię radości u Ciebie, rozkosze na wieki po Twojej prawicy. (Ps 16, 9-11, cytowany w Dz 2, 25-28)

¹⁰ Ja zaś będę się radował na wieki, zaśpiewam Bogu Jakuba. ¹¹ I połamię cały róg niegodziwych, a róg sprawiedliwego się wzniesie. (Ps 75, 10-11)

⁷ Czyż to nie Ty przywrócisz nam życie, aby Twój lud weselił się w Tobie? ⁸ Okaż nam, Panie, swoją łaskawość i daj nam swoje zbawienie! (Ps 85, 7-8)

³ Wy zaś z weselem wodę czerpać będziecie ze zdrojów zbawienia. (Iz 12, 3)

⁶ Pan Zastępów przygotuje dla wszystkich ludów na tej górze ucztę z tłustego mięsa, ucztę z wybornych win, z najpożywniejszego mięsa, z najwyborniejszych win. ⁷ Zedrze On na tej górze zasłonę, zapuszczoną na twarz wszystkich ludów, i całun, który okrywał wszystkie narody; ⁸ raz na zawsze zniszczy śmierć. Wtedy Pan Bóg otrze łzy z każdego oblicza, odejmie hańbę od swego ludu na całej ziemi, bo Pan przyrzekł. ⁹ I powiedzą w owym dniu: Oto nasz Bóg, Ten, któremuśmy zaufali, że nas wybawi; oto Pan, w którym złożyliśmy naszą ufność: cieszmy się i radujmy z Jego zbawienia! (Iz 25, 6-9)

¹⁹ Ożyją Twoi umarli, zmartwychwstaną ich trupy, obudzą się i krzykną z radości spoczywający w prochu, bo rosa Twoja jest rosą światłości, a ziemia wyda cienie zmarłych. (Iz 26, 19)

¹⁰ Odkupieni przez Pana powrócą, przybędą na Syjon z radosnym śpiewem, ze szczęściem wiecznym na twarzach: osiągną radość i szczęście, ustąpi smutek i wzdychanie. (Iz 35, 10 oraz Iz 51, 11)

¹³ Dlatego tak mówi Pan Bóg: Oto moi słudzy jeść będą, a wy będziecie łaknąć. Oto moi słudzy pić będą, a wy będziecie cierpieć pragnienie. Oto moi słudzy weselić się będą, a wy będziecie wstyd odczuwać. ¹⁴ Oto moi słudzy śpiewać będą z radości serdecznej, a wy jęczeć będziecie z bólu serdecznego i zawodzić będziecie zgnębieni na duchu. (…) ¹⁷ Albowiem oto Ja stwarzam nowe niebiosa i nową ziemię; nie będzie się wspominać dawniejszych dziejów ani na myśl one nie przyjdą. ¹⁸ Przeciwnie, będzie radość i wesele na zawsze z tego, co Ja stworzę; bo oto Ja uczynię z Jerozolimy wesele i z jej ludu – radość. ¹⁹ Rozweselę się z Jerozolimy i rozraduję się z jej ludu. Już się nie usłyszy w niej odgłosów płaczu ni krzyku narzekania. (Iz 65, 13-14.17-19)

¹⁶ To mówi Pan: «Powstrzymaj głos twój od lamentu, a oczy twoje od łez, bo jest nagroda na twe trudy – wyrocznia Pana – powrócą oni z kraju nieprzyjaciela. (Jr 31, 16)

⁸ Wy, choć nie widzieliście, miłujecie Go; wy w Niego teraz, choć nie widzicie, przecież wierzycie, a ucieszycie się radością niewymowną i pełną chwały ⁹ wtedy, gdy osiągniecie cel waszej wiary – zbawienie dusz. (1 P 1, 8-9)

²⁴ Temu zaś, który może was ustrzec od upadku i stawić nienagannymi i rozradowanymi wobec swej chwały, ²⁵ jedynemu Bogu, Zbawcy naszemu przez Jezusa Chrystusa, Pana naszego, chwała, majestat, moc i władza przed wszystkimi wiekami i teraz, i na wszystkie wieki! Amen. (Jud 1, 24-25)

¹⁶ Nie będą już łaknąć ani nie będą już pragnąć, i nie porazi ich słońce ani żaden upał, ¹⁷ bo paść ich będzie Baranek, który jest pośrodku tronu, i poprowadzi ich do źródeł wód życia: i każdą łzę otrze Bóg z ich oczu». (Ap 7, 16-17)

¹¹ A oni zwyciężyli dzięki krwi Baranka i dzięki słowu swojego świadectwa i nie umiłowali dusz swych – aż do śmierci. ¹² Dlatego radujcie się, niebiosa i ich mieszkańcy! (Ap 12, 11-12a)

⁷ Weselmy się i radujmy, i dajmy Mu chwałę, bo nadeszły Gody Baranka, a Jego Małżonka się przystroiła, ⁸ i dano jej oblec bisior lśniący i czysty» – bisior bowiem oznacza czyny sprawiedliwe świętych. (Ap 19, 7-8)

⁴ I otrze z ich oczu wszelką łzę, a śmierci już odtąd nie będzie. Ani żałoby, ni krzyku, ni trudu już [odtąd] nie będzie, bo pierwsze rzeczy przeminęły». (Ap 21, 4)

 

Taką radością bycia w pełni z Bogiem już na ziemi żyła Maryja:

⁴⁶ Wtedy Maryja rzekła: «Wielbi dusza moja Pana, ⁴⁷ i raduje się duch mój w Bogu, moim Zbawcy. (Łk 1, 46-47)

 

Jan van Eyck. Adoracja Mistycznego Baranka (1432)
Katedra Świętego Bawona, Gandawa (wikimedia.org)
Ap 7, 9-17

 

 

Z czego nie należy się cieszyć

Omówiliśmy sobie kwestię radości od strony pozytywnej przybliżając sprawy, odnośnie których Biblia zachęca nas do jej przeżywania. Przyjrzyjmy się teraz tej kwestii od strony negatywnej, dostrzegając tematy, z powodu których nie powinniśmy przeżywać radości. Jest ich nieco mniej niż tych wymienionych powyżej, ale warto je wymienić dopełniając całość obrazu biblijnej mądrości związanej z tematem radości.

 

Na pewno dobrym powodem do radości nie jest niepowodzenie innych – bo zazwyczaj tych, którzy cieszą się z nieszczęścia innych, dotyka to samo:

²⁹ Czym się cieszył z upadku wroga, czy radowałem się, że zło go spotkało? ³⁰ Nie dałem, by język mój grzeszył ni miotał na drugich przekleństwa. (Hi 31, 29-30)

⁵ Kto drwi z ubogiego, znieważa jego Stwórcę, kto cieszy się z klęski, nie ujdzie karania. (Prz 17, 5)

¹⁷ Nie ciesz się z upadku wroga, nie raduj się w duszy z jego potknięcia, ¹⁸ by Pan widząc to, nie miał ci za złe i gniewu nie odwrócił od niego. (Prz 24, 17-18)

²⁹ W sidła dali się schwytać ci, którzy się cieszą z upadku bogobojnych, i ogarnie ich boleść jeszcze przed śmiercią. (Syr 27, 29)

²⁹ «Nie ciesz się, cała ty Filisteo, iż został złamany kij, co cię smagał, bo z zarodka węża wyjdzie żmija, a owocem jej będzie smok skrzydlaty. (Iz 14, 29)

²⁹ Albowiem Ten, co zesłał na was to zło, przywiedzie radość wieczną wraz z wybawieniem waszym». ³⁰ Nie upadaj na duchu, Jeruzalem, pocieszy cię Ten, który ci nadał imię. ³¹ Biada tym, którzy cię skrzywdzili i cieszą się z twego nieszczęścia. ³² Biada tym miastom, którym służą twe dzieci, biada temu, które przyjęło twych synów. ³³ Jak bowiem cieszyło się twoim zniszczeniem i radowało się twoim upadkiem, tak będzie zasmucone własnym spustoszeniem. ³⁴ Odbiorę mu radość z wielkiej liczby mieszkańców, a pycha jego przemieni się w smutek. ³⁵ Albowiem Przedwieczny ześle na nie ogień przez wiele dni i długi czas złe duchy zamieszkiwać je będą. ³⁶ Jerozolimo, spojrzyj na Wschód i zobacz radość, która ci przychodzi od Pana. ³⁷ Oto idą synowie twoi, których wysłałaś, idą, zebrani ze wschodu i zachodu na słowo Świętego, ciesząc się chwałą Boga. (Ba 4, 29-37)

⁶ Tak mówi Pan Bóg: Dlatego, żeś klaskał rękami i tupał nogami, i cieszyłeś się w duszy z całą twoją zawziętością wobec ziemi izraelskiej, ⁷ dlatego wyciągam rękę przeciwko tobie; wydam cię na łup narodów, wyplenię cię spośród ludów, wyniszczę cię spośród krajów, unicestwię cię! – i poznasz, że Ja jestem Pan». (Ez 25, 6-7, cały fragment: Ez 25, 1-7, podobnie Ez 26, 1-21)

¹⁴ Tak mówi Pan Bóg: Ku radości całej ziemi zamienię cię w pustynię. ¹⁵ Tak jak radowałaś się z powodu tego, że dziedzictwo domu Izraela było spustoszone, tak też z tobą uczynię. Pustynią się staniesz, góro Seir, i cały Edom wniwecz się obróci; wtedy poznacie, że Ja jestem Pan. (Ez 35, 14-15)

⁵ Dlatego mówi Pan Bóg: Zaprawdę, z wielkim oburzeniem mówiłem przeciwko pozostałym ludom i przeciwko całemu Edomowi, którzy zawładnęli moim krajem, żywiąc w sercu radość i w duszy pogardę po to, by mieć go jako <własność i> łup. (Ez 36, 5)

¹² Nie ciesz się widokiem brata twego w dzień jego nieszczęścia! I nie wyśmiewaj się z synów Judy w dzień ich upadku! I nie pysznij się chełpliwymi słowami w dzień ucisku! ¹³ Nie wdzieraj się w bramę ludu mojego w dzień jego klęski! Nie ciesz się także ty widokiem jego nieszczęścia w dzień jego klęski! I nie wyciągaj rąk po jego bogactwa w dzień jego klęski! ¹⁴ I nie stawaj na rozstaju dróg dla wygubienia jego ocalonych! Ani nie wydawaj pozostałych z niego przy życiu w dzień ucisku! ¹⁵ Albowiem bliski jest dzień Pański przeciwko wszystkim narodom. Jak ty czyniłeś, tak będą postępować wobec ciebie: [odpowiedzialność za] czyny twoje spadnie na twoją głowę. (Ab 1, 12-13)

 

I też nie chcemy, żeby ludzie nam wrodzy cieszyli się z naszych niepowodzeń:

²⁰ W Gat tego nie ogłaszajcie! Nie podawajcie na ulicach Aszkelonu, aby się nie cieszyły córki filistyńskie ani radowały córki nieobrzezanych. (2 Sm 1, 20)

⁴ Spojrzyj, wysłuchaj, Panie, mój Boże! Oświeć moje oczy, bym nie zasnął w śmierci, ⁵ by mój wróg nie mówił: «Zwyciężyłem go», niech się nie cieszą moi przeciwnicy, gdy się zachwieję. ⁶ Ja zaś zaufałem Twemu miłosierdziu; niech się cieszy me serce z Twojej pomocy, chcę śpiewać Panu, który obdarzył mnie dobrem. (Ps 13, 4-6)

² Wysławiam Ciebie, Panie, boś mnie wybawił i nie uradowałeś mych wrogów z mojego powodu. (Ps 30, 2)

¹⁵ Lecz kiedy się chwieję, z radością się zbiegają, przeciwko mnie się schodzą obcy, których nie znałem, szarpią mnie bez przerwy, ¹⁶ napastują i szydzą ze mnie, zgrzytając przeciw mnie zębami. (…) ¹⁹ Niech wrogowie zakłamani nie cieszą się ze mnie; nienawidzący mnie bez powodu mrugają oczami. (…) ²⁴ Osądź mnie, Panie, Boże mój, w Twej sprawiedliwości; niech się nie cieszą oni nade mną. ²⁵ Niech nie pomyślą w swym sercu: «Ha, tegośmy chcieli!» Niechaj nie powiedzą: «Otośmy go pożarli». ²⁶ Niech się zmieszają i wszyscy razem zawstydzą, co się cieszą z moich nieszczęść; niech się okryją wstydem i wzgardą, którzy przeciwko mnie się podnoszą. ²⁷ A sprzyjający mej sprawie niech się radują i cieszą, i mówią zawsze: «Wielki jest Pan, który chce pomyślności swojego sługi». ²⁸ A język mój będzie głosił Twoją sprawiedliwość i nieustannie Twą chwałę. (Ps 35, 15-16.19.24-28)

¹⁷ Mówię bowiem: «Niech się ze mnie nie cieszą; gdy moja noga się chwieje, niech się nie wynoszą nade mnie!» (Ps 38, 17)

¹⁵ Niech się zmieszają i razem okryją rumieńcem ci, co na życie me czyhają, aby je odebrać. Niech się cofną zawstydzeni ci, którzy z niedoli mojej się weselą. ¹⁶ Niech osłupieją hańbą okryci, którzy mi mówią: «Ha, ha!» ¹⁷ Niech się radują i weselą w Tobie wszyscy, co Ciebie szukają i niech zawsze mówią: «Pan jest wielki» ci, którzy pragną Twojej pomocy. (Ps 40, 15-17, podobnie: Ps 70, 3-5)

⁸ Nie wesel się nade mną, nieprzyjaciółko moja; choć upadłem, powstanę, choć siedzę w ciemnościach, Pan jest światłością moją. (Mi 7, 8)

 

Aczkolwiek niestety czasami tak jest, że inni się z nas śmieją w wyniku naszych niepowodzeń – kiedy doświadczamy konsekwencji naszych złych czynów, co powinno nas skłaniać do zmiany postępowania:

⁴² Ograbili go [Twego pomazańca] wszyscy przechodzący drogą, stał się pośmiewiskiem dla swoich sąsiadów. ⁴³ Podniosłeś prawicę jego nieprzyjaciół; radością napełniłeś wszystkich jego wrogów. (Ps 89, 42-43)

¹¹ Tak, radujcie się, tak, cieszcie się, łupieżcy mojego dziedzictwa! Tak, skaczcie jak młócące jałowice i rżyjcie jak źrebaki! ¹² Bardzo jest zhańbiona wasza matka i okryta wstydem wasza rodzicielka. Będzie ona ostatnią wśród narodów, pustynią, zeschłą ziemią i stepem. (Jr 50, 11-12)

²⁰ Spójrz, Panie, bo jestem w ucisku, drgają me trzewia, ściska się we mnie serce, bo byłam oporna. Na ulicy miecz się sroży, a w domu – śmierć. ²¹ Słyszano, że wzdycham, lecz nikt nie pociesza; wszyscy wrogowie na wieść o nieszczęściu cieszą się, żeś Ty to uczynił. Sprowadź dzień zapowiedziany, by los mój ich spotkał. (Lm 1, 20-21)

¹⁵ W dłonie klaszczą nad tobą, wszyscy, co drogą przechodzą, gwiżdżą i kiwają głowami nad Córą Jeruzalem: «Więc to ma być Miasto, cud piękna, radość całego świata?» ¹⁶ Rozwarli na ciebie swe usta wszyscy twoi wrogowie; gwizdali, zgrzytali zębami. «Pochłonęliśmy <je> – rzekli – oto jest dzień upragniony. Osiągnęliśmy go, widzimy». ¹⁷ Uczynił Pan, co postanowił, wypełnił swą groźbę, zapowiedzianą w dniach dawnych: bez litości obalił, rozweselił wroga nad tobą, wywyższył moc twych ciemięzców. (Lm 2, 15-17)

¹² Czyż nie jesteś odwieczny, o Panie, Boże mój Święty, który nie umierasz? Na sąd go [naród Chaldejczyków] przeznaczyłeś, o Panie, Skało moja, zachowałeś dla wymiaru kary. (…) ¹⁵ Wszystkich łowi na wędkę, zagarnia swoim niewodem albo w sieci gromadzi – krzycząc przy tym z radości. (Ha 1, 12.15)

 

Chociaż czasami niepowodzenie ludzi niesłuchających Boga możemy postrzegać jako objawienie się Jego mocy, z której warto się cieszyć. Bądźmy jednak ostrożni i nie koncentrujmy się w takiej sytuacji na niepowodzeniu innych, ale na dostrzeganiu wielkości Boga:

¹⁵ A przed swoją śmiercią [Tobiasz] przekonał się na własne oczy o upadku Niniwy i widział jej jeńców prowadzonych przez Achiacharosa, króla Medii. I błogosławił Boga za wszystko, co On uczynił synom Niniwy i Asyrii. I cieszył się przed swoją śmiercią z powodu Niniwy, i uwielbiał Pana Boga na wieki wieków. (Tb 14, 15)

¹¹ Sprawiedliwy się cieszy, kiedy widzi karę, myje swoje nogi we krwi niegodziwca. ¹² A ludzie powiedzą: «Uczciwy ma nagrodę; doprawdy, jest Bóg, co sądzi na ziemi». (Ps 58, 11-12)

⁴⁰ Lecz Ten, który wylewa wzgardę na władców i każe im błądzić przez puste bezdroża, ⁴¹ podniósł nędzarza z niedoli, rozmnożył rodziny jak trzody. ⁴² Pobożni widzą to i radują się, a wszelka niegodziwość musi zamknąć swe usta. (Ps 107, 40-42)

¹⁰ Cieszy się miasto, gdy prawi są szczęśliwi, a woła z radości, gdy giną nieprawi. (Prz 11, 10)

²⁴ Przeto [taka jest] wyrocznia Pana, Boga Zastępów, Wszechwładcy Izraela; «Ach! uraduję się kosztem moich wrogów, pomszczę się na mych nieprzyjaciołach. (Iz 1, 24)

²⁹ Pieśni mieć będziecie, jak przy obchodzie nocnej uroczystości, i radość serca jak u tego, co idzie przy dźwiękach fletu, zdążając na górę Pańską, ku Skale Izraela. ³⁰ Pan da słyszeć swój głos potężny, okaże, jak ramię swe spuszcza w wybuchu gniewu, wśród płomieni pożerającego ognia, wśród piorunów, ulewy i ciężkiego gradu. ³¹ Bo od głosu Pana przerazi się Aszszur, rózgą będzie wysmagany. (Iz 30, 29-31)

⁴⁸ Wykrzykną radośnie nad Babilonem niebo i ziemia i wszystko, co jest w nich. Z północy bowiem ciągną przeciw niemu niszczyciele – wyrocznia Pana. (Jr 51, 48)

¹⁹ I rzucali proch sobie na głowy, i wołali płacząc i żaląc się w słowach: "Biada, biada, bo wielka stolica, w której się wzbogacili wszyscy, co mają okręty na morzu, dzięki jej dostatkowi, przepadła w jednej godzinie". ²⁰ Wesel się nad nią, niebo, i święci, apostołowie, prorocy, bo przeciw niej Bóg rozsądził waszą sprawę. (Ap 18, 19-20)

 

Nie powinniśmy także okazywać radości w sytuacji czyjejś śmierci:

⁷ Nie okazuj radości nad zmarłym, pamiętaj, że wszyscy pomrzemy. (Syr 8, 7)

 

Możemy powiedzieć, że ostatecznie każda radość bez Boga i przestrzegania Jego praw będzie prowadzić do zagubienia i smutku. To dotyczy radości z np. nieuczciwie zdobytego bogactwa (o przestrogach związanych z tym tematem napisałem cały wpis), wywoływania wojen, bałwochwalstwa, cudzołóstwa czy braku dbałości o innych:

²³ Władcy zaś filistyńscy zebrali się, aby na cześć swego boga Dagona złożyć wielkie ofiary. Oddawali się radości i mówili: «Oto bóg nasz wydał w nasze ręce Samsona, wroga naszego». ²⁴ Widział to lud i sławił swego boga, wołając: «Oto bóg nasz wydał w nasze ręce Samsona, wroga naszego, tego, który pustoszył nasz kraj i wielu spośród nas pozabijał». ²⁵ Gdy serca ich były pełne radości, powiedzieli: «Przywołajcie Samsona, niech nas zabawia!» Przyprowadzono więc Samsona z więzienia i zabawiał ich. Postawiono go potem między dwiema kolumnami. (…) ²⁹ Ujął więc Samson obie kolumny, na których stał cały dom, oparł się o nie: o jedną – prawą ręką, o drugą – lewą ręką. ³⁰ Następnie rzekł Samson: «Niech zginę wraz z Filistynami». Gdy się zatem oparł o nie mocno, dom runął na władców i na cały lud, który w nim był zebrany. Tych, których wówczas zabił sam ginąc, było więcej aniżeli tych, których pozabijał w czasie całego swego życia. (Sdz 16, 23-25.29-30)

³⁶ Abigail wróciła do Nabala. Wyprawił on właśnie ucztę w domu, na wzór uczty królewskiej. Serce Nabala pełne było radości, był jednak bardzo pijany, więc nie wspominała mu o niczym aż do rannego brzasku. ³⁷ Ale kiedy do rana Nabal wytrzeźwiał od wina, oznajmiła mu o tym jego żona; serce jego zamarło, a on stał się jak kamień. ³⁸ Po upływie około dni dziesięciu Pan poraził Nabala tak, że umarł. (1 Sm 25, 36-38)

⁴ Czyż nie wiesz? Od dawien dawna, odkąd jest człowiek na ziemi, ⁵ radość występnych jest krótka, szczęście niewiernego trwa chwilkę, ⁶ choć w pysze chce sięgać po niebo i głową dotykać obłoków. (…) ¹⁸ Zwrócił swój zysk nie połknięty. Nie cieszy go złupione bogactwo. ¹⁹ Skrzywdził, zasmucił ubogich, domy zagrabiał, nie stawiał; ²⁰ nie zaznał spokoju w swym wnętrzu, nie uratował się swoim skarbem. (Hi 20, 4-6.18-20)

³¹ Napełnij grozą dzikiego zwierza w sitowiu i stada bawołów, z cielcami narodów. Niech padną na twarze przynoszący srebro; rozprosz narody, co z wojen się cieszą. (Ps 68, 31)

¹² Ustrzeże cię od drogi występku, od ludzi mówiących przewrotnie, ¹³ co opuścili ścieżki prawości, by chodzić mrocznymi drogami – ¹⁴ radością ich czynić nieprawość, ze zła, przewrotności się cieszą, ¹⁵ bo drogi ich pełne są fałszu i błądzą po swoich ścieżkach. (Prz 2, 12-15)

¹³ Chwyciła go i obejmuje, z bezczelną miną doń rzekła: (…) ¹⁸ Chodź, pijmy rozkosz do rana, miłością się cieszmy, (…) ²³ aż strzała przeszyje wątrobę; jak wróbel, co wpada w sidło, nieświadom, że idzie o życie. (Prz 7, 13.18.23)

⁶ Słyszeliśmy o pysze Moabu, że pyszny bez granic, o jego zuchwałości i dumie, i popędliwej złości; niesłuszne są jego przechwałki. ⁷ Przeto Moabici zawodzą nad Moabem, wszyscy razem lamentują. Za rodzynkowymi plackami z Kir-Chareset tylko wzdychają strapieni. (…) ¹⁰ Radość i wesele zniknęły ze sadów. W winnicach nie śpiewa się ani pokrzykuje. Wina w tłoczniach nie wygniata ten, który je tłoczył. Ustały przyśpiewki. ¹¹ Dlatego wnętrzności me jęczą, jak cytra, nad Moabem, i moje wnętrze nad Kir-Chares. (Iz 16, 6-7.10-11)

⁷ Czy to jest wasze wesołe miasto, którego początek sięga dawnych czasów, którego nogi zdążają daleko, by się [tam] osiedlić? ⁸ Kto zgotował taki los Tyrowi rozdającemu korony, którego kupcy byli książętami, a przekupnie ludźmi szanowanymi w świecie? ⁹ Pan Zastępów to postanowił, żeby upokorzyć pychę całej jego świetności i poniżyć wszystkich wielmożów świata. (…) ¹² Rzekł On: «Nie będziesz się więcej radować, Dziewico zhańbiona, Córo Sydonu! Wstań, przepraw się do Kittim: tam również nie zaznasz spokoju». (Iz 23, 7-9.12)

¹¹ Lękajcie się, beztroskie! Zadrżyjcie, pewne siebie! Rozbierzcie się i obnażcie, przepaszcie [worem] biodra! ¹² Bijcie się w piersi nad losem pól rozkosznych, nad owocodajną winnicą; ¹³ nad ziemią mojego ludu, gdzie wschodzą ciernie i głogi, nad wszystkimi domami radości, nad wesołym miastem. ¹⁴ Bo pałac jest opustoszały, hałaśliwe miasto wyludnione; Ofel i Strażnica stały się jaskiniami na zawsze: uciechą dzikich osłów, pastwiskiem stad. (Iz 32, 11-14)

²⁵ Jak bardzo jest opuszczone sławne miasto, miasto pełne wesela. (Jr 49, 25)

⁴ Jak wróg swój łuk naciągnął, prawicę umocnił i zabił jak nieprzyjaciel wszystkich, co oczy radują, w namiocie Córy Syjonu wybuchnął gniewem jak ogniem. (Lm 2, 4)

²¹ Ciesz się i raduj, Córo Edomu, mieszkanko krainy Us. Przejdzie do ciebie ten kielich, upijesz się i obnażysz. ²² Córo Syjonu, twa złość już ustała, [Pan] na wygnanie cię nie pośle. A twoją złość ukarze, Córo Edomu, i grzechy twoje odsłoni. (Lm 4, 21-22)

¹ Ja, Nabuchodonozor, zażywałem spokoju w swoim domu i radości w swoim pałacu. ² Miałem widzenie we śnie, które mnie przeraziło. Zaniepokoiły mnie myśli na moim łożu i widziadła [powstałe] w mojej głowie. (…) ³⁰ Natychmiast wypełniła się zapowiedź na Nabuchodonozorze. Wypędzono go spośród ludzi, żywił się trawą jak woły, a rosa z nieba zwilżała go. Włosy jego urosły [niby] pióra orła, paznokcie zaś jego jak [pazury] ptaka. (Dn 4, 1-2.30)

³ W swej przewrotności rozweselali królów i książąt w swojej obłudzie. ⁴ Wszyscy oni są cudzołożnikami, są jak piec rozżarzony ogniem, który piekarz zaprzestał podsycać, by miesić ciasto, póki nie skwaśnieje. (Oz 7, 3-4)

¹ Nie ciesz się, Izraelu, nie krzycz z radości jak inne narody, bo opuściłeś Boga swego uprawiając nierząd, umiłowałeś zapłatę nieczystą na wszystkich klepiskach zbożowych. (Oz 9, 1)

¹³ Cieszycie się z Lo-Debar i mówicie: «Czyż nie naszą siłą zdobyliśmy sobie Karnaim?» ¹⁴ Lecz oto Ja wzbudzę przeciwko wam, domu Izraela, – wyrocznia Pana, Boga Zastępów – naród, który was uciemięży od Wejścia do Chamat aż do potoku Araby. (Am 6, 13-14)

¹⁴ Przeszyłeś strzałami wodza ich wojska, które naciera, aby nas zgubić – radując się jak ten, co w ukryciu wyniszcza biednego. (Ha 3, 14)

²⁵ Biada wam, którzy teraz jesteście syci, albowiem głód cierpieć będziecie. Biada wam, którzy się teraz śmiejecie, albowiem smucić się i płakać będziecie. (Łk 6, 25)

¹⁰ Wtedy Judasz Iskariota, jeden z Dwunastu, poszedł do arcykapłanów, aby im Go wydać. ¹¹ Gdy to usłyszeli, ucieszyli się i przyrzekli dać mu pieniądze. Odtąd szukał dogodnej sposobności, jak by Go wydać. (Mk 14, 10-11)

(Podobnie: Łk 22, 3-6, u Mateusza nie ma mowy o radości arcykapłanów: Mt 26, 14-16)

⁸ Na widok Jezusa Herod bardzo się ucieszył. Od dawna bowiem chciał Go ujrzeć, ponieważ słyszał o Nim i spodziewał się, że zobaczy jaki znak, zdziałany przez Niego. ⁹ Zasypał Go też wieloma pytaniami, lecz Jezus nic mu nie odpowiedział. (Łk 23, 8-9)

⁴¹ Wówczas to zrobili sobie cielca i złożyli ofiarę bałwanowi, i cieszyli się dziełem swoich rąk. ⁴² Ale Bóg odwrócił się od nich i dozwolił, że czcili wojsko niebieskie, jak napisano w księdze proroków: Czy składaliście Mi ofiary i dary na pustyni przez lat czterdzieści, domu Izraela? (Dz 7, 41-42)

³ Dwom moim Świadkom dam władzę, a będą prorokować obleczeni w wory, przez tysiąc dwieście sześćdziesiąt dni». (…) ⁹ I [wielu] spośród ludów, szczepów, języków i narodów przez trzy i pół dnia ogląda ich zwłoki; a zwłok ich nie zezwalają złożyć do grobu. ¹⁰ Wobec nich mieszkańcy ziemi cieszą się i radują; i dary sobie nawzajem będą przesyłali, bo ci dwaj prorocy mieszkańcom ziemi zadali katuszy. ¹¹ A po trzech i pół dniach duch życia z Boga w nich wstąpił i stanęli na nogi. A wielki strach padł na tych, co ich oglądali. (Ap 11, 3.9-11)

 

Nawet jeśli czasami wydaje się nam, że jest inaczej:

⁷ Czemuż to żyją grzesznicy? Wiekowi są i potężni. (…) ¹¹ Swych chłopców puszczają jak owce: niech dzieci biegają radośnie, ¹² chwytają za miecz i harfę i tańczą do wtóru piszczałki. ¹³ Pędzą swe dni w dobrobycie, w spokoju zstępują do Szeolu. (Hi 21, 7.11-13)

 

Dlatego – w tym kontekście – brak radości i smutek, może skłaniać nas do refleksji nad własnym życiem i ku Bogu (o smutku powiemy sobie więcej w kolejnym wpisie):

¹⁴ Gdy ci się dobrze wiedzie, ciesz się z tego, a wiedzie ci się źle, wtedy to rozważ: zarówno jedno jak i drugie sprawia Bóg, ponieważ człowiek nie może dociec niczego zgoła, co będzie potem. (Koh 7, 14)

⁸ Przystąpcie bliżej do Boga, to i On zbliży się do was. Oczyśćcie ręce, grzesznicy, uświęćcie serca, ludzie chwiejni! ⁹ Uznajcie waszą nędzę, smućcie się i płaczcie! Śmiech wasz niech się obróci w smutek, a radość w przygnębienie! ¹⁰ Uniżcie się przed Panem, a wywyższy was. (Jk 4, 8-10)

¹³ Spotkało kogoś z was nieszczęście? Niech się modli! Jest ktoś radośnie usposobiony? Niech śpiewa hymny! (Jk 5, 13)

 

Jednocześnie nawet w takiej sytuacji nie powinniśmy lamentować i rozpaczać:

¹⁵ Pan skierował do mnie te słowa: ¹⁶ «Synu człowieczy, oto zabieram ci nagle radość twych oczu, ale nie lamentuj ani nie płacz, ani nie pozwól, by płynęły ci łzy. ¹⁷ Wzdychaj w milczeniu, nie przywdziewaj żałoby jakby po umarłym, zawiąż sobie zawój dokoła głowy, sandały włóż na nogi, nie przysłaniaj brody, nie spożywaj chleba żałoby!» ¹⁸ Mówiłem do ludu mego rano, a wieczorem umarła mi żona, i uczyniłem rano tak, jak mi rozkazano. ¹⁹ A lud mówił do mnie: «Czy nie wyjaśnisz nam, co znaczy dla nas to, co czynisz?» ²⁰ Wówczas powiedziałem do nich: Pan skierował do mnie te słowa: ²¹ «Powiedz domowi Izraela: Tak mówi Pan Bóg: Oto Ja pozwalam bezcześcić świątynię moją, dumę waszej potęgi, radość waszych oczu, tęsknotę waszych serc. Synowie wasi i córki wasze, których opuściliście, od miecza poginą. ²² Wy zaś tak uczynicie, jak Ja uczyniłem: brody nie będziecie przysłaniać, nie będziecie spożywać chleba żałoby, ²³ ale mając zawoje na głowach i sandały na nogach, nie będziecie narzekać ani płakać. Będziecie schnąć z powodu nieprawości waszych i będziecie wzdychać jeden przed drugim. ²⁴ Ezechiel będzie dla was znakiem. To, co on uczynił, będziecie i wy czynili, gdy to nastąpi. I poznacie, że Ja jestem Pan. ²⁵ O tak, synu człowieczy, prawdą jest, że w ów dzień, w którym zabiorę im to, co stanowiło ich siłę, ich dumną ozdobę, radość ich oczu, tęsknotę ich serc – ich synów i córki – ²⁶ że w ów dzień przyjdzie do ciebie zbieg, by donieść o tym twoim uszom. ²⁷ W ów dzień otworzą się usta twoje przed zbiegiem, aby mówić. Będziesz mówił i nie będziesz już niemy: Będziesz dla nich znakiem i poznają, że Ja jestem Pan». (Ez 24, 15-27)

 

Bo przecież miłość (a zatem także Bóg)…

⁶ nie cieszy się z niesprawiedliwości, lecz współweseli się z prawdą. (1 Kor 13, 6)

 

William Blake. Nabuchodonozor (1795)
Tate Britain. Londyn (wikimedia.org)
Dn 4, 30

 

 

Wesele w Biblii

Wydaje się, że w kontekście radości warto pochylić się na chwilę także nad tematem wesela – tzn. imprezy / uczty związanej z zawarciem związku małżeńskiego (bo przecież samo słowo „wesele” możemy rozumieć także szerzej, jako doświadczenie radości wyrażane na zewnątrz, np. służcie Panu z weselem Ps 100, 2). O biblijnych poradach dotyczących ucztowania pisałem już w kontekście alkoholu oraz porad związanych z gościnnością i odwiedzinami (gdzie wspominam także trzy wymieniane w Biblii obchody rocznicy urodzin), a o temacie samego małżeństwa także miałem okazję już dla Was pisać, warto jednak nieco miejsca poświęcić też tak specyficznej uroczystości jaką jest właśnie wesele, tym bardziej, że znajdujemy w Piśmie Świętym opisy tego rodzaju wydarzeń, z których możemy wynieść kilka praktycznych porad.

 

 

Wesele Samsona – nie przysięgaj pochopnie

Pierwsze takie wesele, to wesele Samsona i filistyńskiej kobiety (Sdz 14, 1-20), której nie znamy z imienia.

¹⁰ Następnie jego ojciec poszedł do owej kobiety i sprawiono Samsonowi wesele, które trwało siedem dni, bo taki mieli zwyczaj młodzieńcy. (Sdz 14, 10)

 

W czasie wesela Samson zakłada się z Filistynami o 60 ubrań zadając im trudną zagadkę. Goście weselni nie byli w stanie jej rozwiązać, namówili więc pannę młodą, żeby wyciągnęła z Samsona rozwiązanie, co też się jej udało. Samson przegrawszy zakład zabija 30 mężczyzn, żeby ich ubrania oddać jako przegraną.

^19b Potem uniesiony strasznym gniewem wrócił do domu swego ojca. ²⁰ Żona zaś Samsona dostała się towarzyszowi, który był przy nim. (Sdz 14, 19b-20)

 

Historia ta pokazuje nam biblijną mądrość, że nie warto składać pochopnych obietnic w czasie wesela, a szerzej uczty, czy spożywania alkoholu – jak to przecież dokładnie miało miejsce w czasie urodzin Heroda (Mt 14, 3-12; Mk 6, 17-29), który zapewne przecież znał historię Samsona.

 

 

Wesele Sary i Tobiasza – ciesz się z Bożego działania, który doprowadza do małżeństwa i nie zapominaj o najbliższych

Kolejne opisywane w Biblii wesele to uroczystość związana z zaślubinami Sary i Tobiasza (więcej o tej historii pisałem w kontekście porad małżeńskich). Właściwie mamy tu do czynienia z dwoma weselami. Pierwsze odbywa się w domu panny młodej (Tb 9, 2.5-6), a drugie w domu pana młodego, w którym biorą udział wszyscy Żydzi mieszkający w Niniwie (Tb 11, 18-19; Tb 12, 1). Sara miała wcześniej bardzo złe doświadczenia związane z związkami, dlatego jej ojcu bardzo zależało na wspólnym świętowaniu małżeństwa i radości córki:

²⁰ Potem zawołał Tobiasza i rzekł do niego: «Nie ruszysz się stąd przed upływem czternastu dni, lecz pozostaniesz tu i będziesz jadł i pił u mnie, i rozradujesz pogrążoną w smutku duszę mojej córki. (Tb 8, 20)

 

Co ważne uczta w domu Sary trwała 14 dni i nie brali w niej udziału rodzice Tobiasza, ale on o nich nie zapomniał:

⁸ A kiedy minęło czternaście dni uroczystości weselnych, które Raguel przysiągł wyprawić swej córce, przyszedł do niego Tobiasz i oświadczył mu: «Wypuść mnie, bo wiem, że ojciec mój i matka moja stracą wiarę, że mnie jeszcze zobaczą. A więc teraz proszę cię, ojcze, abyś mi pozwolił odejść, a ja pójdę do mego ojca. Ja ci już powiedziałem, w jakim stanie go zostawiłem». ⁹ A Raguel odpowiedział Tobiaszowi: «Pozostań, dziecko, pozostań jeszcze ze mną! Ja wyślę posłańców do twego ojca Tobiasza, a oni mu opowiedzą o tobie». A Tobiasz mu odpowiedział: «O nie! Pozwól mi, abym odszedł stąd do ojca mego». (Tb 10, 8-9)

 

Po tych słowach Tobiasz z Sarą pojechali do jego rodziców, gdzie Tobiasz uzdrowił swojego ojca. Myślę wiec, że praktyczne porady, jakie możemy odnaleźć w historii tego wesela są właśnie takie, że czas wesela (tu akurat 14 dni), to czas wzajemnego obdarzania się radością i dziękowania Bogu za łaskę małżeństwa, ale jednocześnie nie możemy w tym czasie zapominać o innych naszych bliskich, którzy nie mogą być z nami na tej uroczystości.

 

 

Wesela w czasach Machabejskich – wydawaj wesela rozsądnie

W 1. Księdze Machabejskiej opisane są dwa wesela:

– 1 Mch 9, 35-42: wesele wyprawiane przez Nabatejczyków, bo tym jak napadli, okradli i zabili jednego z Machabeuszy – Jana, który przyszedł ich prosić – jako swoich przyjaciół – o pomoc. Wesele to staje się okazją do krwawej zemsty za to, co spotkało Jana. Nie jest więc sensowne najpierw kogoś napadać, a potem beztrosko wyprawiać wesele (generalnie zazwyczaj nie jest sensowne kogokolwiek napadać) – jak przypuszczamy prawdopodobnie z wykorzystaniem zrabowanego mienia, choć wprost nie jest to powiedziane, bo wtedy może się zdarzyć, że:

⁴¹ wesele zaś przemieniło się w płacz, a głos muzyki w żałobne narzekanie. (1 Mch 9, 41)

 

W tym kontekście warto przybliżyć także ten fragment – mówiący, o tym że grzechy prowadzą do braku wesel:

⁶³ Młodzieńców ich pochłonął ogień, a nad ich pannami nie śpiewano pieśni weselnych. (Ps 78, 3)

 

– 1 Mch 10, 58: wesele Aleksandra i Kleopatry urządzone przez jej ojca Ptolemeusza, o którym czytamy: urządził dla niej wesele, jak to czynią królowie – z wielkim przepychem. (1 Mch 10, 58), z czego chyba możemy wyciągnąć taką praktyczną poradę, że przepych wesela może świadczyć o zasobności rodzin państwa młodych, choć może także taką, że warto wyprawiać hojne uczty zgodnie z swoją zasobnością (Syr 31, 23-24), o czym pisałem już w kontekście porad związanych z gościnnością

 

 

Wesele w Kanie Galilejskiej – zaproś Boga na wesele

Najbardziej znanym weselem opisanym w całym Piśmie Świętym jest oczywiście wesele w Kanie Galilejskiej (J 2, 1-11), z którego możemy wyciągnąć ogrom mądrości (i które przybliżałem już w m.in. kontekście Maryi, jako wzoru miłości, porad dotyczących relacji, alkoholu, przestrogi przed handlowaniem z Bogiem, a nawet strategii marketingowej). Pozwólcie, że w tym miejscu skupię się tylko na dwóch krótkich poradach praktycznych, które możemy wprost odnieść do organizacji tego typu imprez, a których uczy nas historia tego wesela:

1. Organizując wesele, zadbaj o wystarczającą ilość wina,

2. Zaproś Boga na wesele, to nawet jak będzie za mało wina, to On to naprawi (dlatego też czasami osoby żyjące blisko Pana Boga organizują wesela bezalkoholowe).

 

 

Wesele w przypowieściach Jezusa – przygotuj się

W trzech swoich przypowieściach Jezus mówi o uczcie weselnej:

– Mt 22, 1-14: uczta weselna, na którą goście odmawiają przyjścia i zapraszane są wtedy inne osoby (jak w Łk 14, 15-24, choć tam nie jest wspomniane, że jest to uczta weselna) i na którą należy się odpowiednio ubrać, tak więc, jeśli zaproszeni przez Ciebie goście nie chcą przyjść – zaproś innych i pamiętaj, żeby na wesele ubrać się w strój weselny

– Mt 25, 1-13: przypowieść o 10 pannach, która uczy nas, że na wesele należy się przygotować i pamiętać, że pan młody może się spóźnić

– Łk 12, 35-38: w innym kontekście pana powracającego z uczty weselnej, o którym nie wiemy kiedy wróci, a kiedy wróci i zastanie swoje sługi czuwające każe im zasiąść do stołu i będzie ich obsługiwał (zupełnie inaczej w Łk 17, 7-10, gdzie to powracający sługa jeszcze ma obsługiwać pana). To bardzo mało prawdopodobne, że pan wracając z uczty weselnej będzie obsługiwał swoje sługi, ale zobaczcie: podstawmy pod te rolę rodziców, którzy idą na wesele przyjaciół i nastoletnie dzieci zostające w domu („chata wolna”). Wracający z wesela rodzice, kiedy zastaną dom w porządku, na pewno będą skorzy np. przygotować przed snem jeszcze jakąś małą przekąskę dla swoich dzieci. Praktyczna porada z tej przypowieści jest więc dosyć prosta: kiedy, ktoś z Twoich bliskich idzie na wesele – nie zrób w tym czasie nic głupiego.

 

Przypowieści te możemy odnieść bezpośrednio do naszego dobrego przygotowania na mesjańską ucztę w niebie (tą ostatnią nieco w innym kontekście), stąd możemy też przypuszczać, że w niebie będzie nie tylko dobre jedzenie (o czym wspomina Iz 25, 6-9, a Mt 8, 11 o zasiadywaniu do stołu), ale także tańce (no bo jak wesele bez tańców? Przecież jak syn marnotrawny wrócił do domu to były tańce: Łk 15, 25, a może też Jr 31, 13 rozumieć w sensie mesjańskim?):

⁹ Którzy boicie się Pana, spodziewajcie się dobra, wiecznego wesela i zmiłowania! (Syr 2, 9)

 

Giotto. Wesele w Kanie (około 1305)
Kaplica Scrovegnich, Padwa (wikimedia.org)
J 2, 1-11

 

 

Bardzo dużo biblijnych fragmentów mówi o radości – dlatego ten wpis jest taki długi. Wydaje mi się, że przybliżyłem je Wam wszystkie, ale jeśli jakiegoś fragmentu by brakowało, to dajcie proszę znać w komentarzach. Zapraszam również do ogólnej dyskusji nad tym tematem.